لنز ICL چیست و کاشت لنز داخل چشمی چگونه انجام می‌شود؟

لنز ICL لنز نازک و نرمی است که بدون برداشتن لنز طبیعی، بین عنبیه (بخش رنگی چشم) و لنز طبیعی چشم کاشته می‌شود تا نزدیک‌بینی و گاهی آستیگماتیسم را اصلاح کند. به آن لنز داخل چشمی فاکیک هم می‌گویند. اینکه این روش برای شما مناسب است یا نه، فقط با معاینه کامل چشم‌پزشک مشخص می‌شود.
شاید سال‌هاست با عینک یا لنز تماسی زندگی می‌کنید و شنیده‌اید که لیزیک برای همه مناسب نیست. یکی از راه‌های دیگر، کاشت لنز داخل چشمی یا همان ICL است. در این مطلب به زبان ساده می‌گوییم لنز ICL چیست، کجای چشم قرار می‌گیرد، چه کسانی کاندید آن هستند، عمل چطور انجام می‌شود و چه عوارضی ممکن است داشته باشد. برای معاینه و بررسی شرایط کاشت لنز می‌توانید از صفحه نوبت چشم پزشکی تهران آنلاین وقت بگیرید.

لنز ICL یک لنز اصلاح‌کننده است که جراح آن را داخل چشم، پشت عنبیه و جلوی لنز طبیعی چشم قرار می‌دهد. لنز طبیعی شما سر جای خودش می‌ماند و برداشته نمی‌شود.
ICL کوتاه‌شده عبارت انگلیسی Implantable Collamer Lens است؛ یعنی «لنز قابل کاشت». جنس آن از ماده‌ای نرم و انعطاف‌پذیر است که با بدن سازگار است. به همین دلیل جراح می‌تواند آن را تا کند، از یک برش کوچک وارد چشم کند و بعد لنز داخل چشم باز می‌شود و سر جایش قرار می‌گیرد.
کار این لنز شبیه عینک یا لنز تماسی است: نور را طوری می‌شکند که تصویر واضح روی شبکیه بیفتد. تفاوتش این است که روی چشم یا جلوی صورت نیست، بلکه داخل چشم کاشته می‌شود.
فضایی که لنز در آن قرار می‌گیرد، پشت عنبیه و جلوی لنز طبیعی است؛ به این فضای پر از مایع شفاف، اتاق خلفی چشم می‌گویند. چون در این روش لنز طبیعی حفظ می‌شود، به آن «فاکیک» می‌گویند؛ یعنی چشمی که هنوز لنز طبیعی خودش را دارد. لنز ICL برای ماندن طولانی‌مدت داخل چشم طراحی شده است.
در تصویر این بخش، جای قرنیه، عنبیه، لنز ICL و لنز طبیعی را کنار هم می‌بینید.
تصویر: جای لنز ICL بین عنبیه و لنز طبیعی چشم — نمودار آموزشی ایران نوبت

لنز ICL بیشتر برای اصلاح نزدیک‌بینی به کار می‌رود و نوعی از آن آستیگماتیسم را هم اصلاح می‌کند. هدف این است که وابستگی شما به عینک یا لنز تماسی کمتر شود.
نزدیک‌بینی: یعنی اشیای دور را تار می‌بینید. ICL معمولاً برای کسانی مطرح می‌شود که نزدیک‌بینی بالایی دارند یا قرنیه‌شان برای لیزر مناسب نیست.
آستیگماتیسم: نوع توریک لنز ICL برای آستیگماتیسم هم طراحی شده است.
قرنیه نامنظم یا نازک: لنز ICL ممکن است برای بعضی قرنیه‌های نامنظم که برای لیزیک یا اسمایل مناسب نیستند گزینه باشد؛ تصمیم با چشم‌پزشک است. اگر قوز قرنیه دارید، مطلب قوز قرنیه و لیزیک و کراس لینکینگ قرنیه را هم بخوانید.
این لنز درمان قوز قرنیه نیست و فقط ممکن است بخشی از اصلاح دید را انجام دهد. ICL شماره چشم را اصلاح می‌کند، اما بیماری‌های دیگر چشم را درمان نمی‌کند.
یک هشدار مهم: گاهی در فضای مجازی از «لنز ICL رنگی» حرف زده می‌شود. ایمپلنت رنگی عنبیه که برای تغییر رنگ چشم کاشته می‌شود با ICL فرق دارد، برای زیبایی تأیید نشده است و می‌تواند به چشم آسیب جدی بزند.

کاندید مناسب ICL کسی است که شماره چشمش مدتی ثابت مانده و ساختار داخل چشمش جای کافی و سالمی برای لنز دارد. این را فقط معاینه و اندازه‌گیری‌های دقیق چشم‌پزشک مشخص می‌کند.
به طور کلی، ممکن است کاندید ICL باشید اگر:
شماره چشم شما پایدار است و در مدت اخیر تغییر زیادی نکرده است؛ سن و محدوده شماره مناسب را پزشک برای شما مشخص می‌کند.
عمق اتاق قدامی (فضای بین قرنیه و عنبیه) برای جای گرفتن لنز کافی است.
زاویه چشم، یعنی جایی که مایع داخل چشم از آن خارج می‌شود، باز و سالم است.
تعداد سلول‌های اندوتلیوم قرنیه (لایه داخلی قرنیه که قرنیه را شفاف نگه می‌دارد) کافی است.
چشمتان بیماری فعال ندارد و انتظارتان از نتیجه واقع‌بینانه است.
در این شرایط معمولاً ICL مناسب نیست یا باید با احتیاط بیشتری بررسی شود:
گلوکوم یا فشار بالای چشم.
کم بودن سلول‌های اندوتلیوم قرنیه.
شماره چشمی که هنوز در حال تغییر است.
بارداری یا شیردهی، چون ممکن است شماره چشم موقتاً تغییر کند.
آسیب یا جراحی قبلی چشم، یا بیماری‌هایی که روی چشم اثر می‌گذارند.
یادتان باشد که مناسب نبودن برای ICL به این معنا نیست که راهی برای بهتر دیدن ندارید. عینک، لنز تماسی یا روش‌های دیگر هنوز گزینه‌های شما هستند و چشم‌پزشک آن‌ها را با شما مرور می‌کند.
اگر یکی از این موارد را دارید، نگران نشوید؛ فقط حتماً آن را به چشم‌پزشک بگویید تا روش مناسب‌تری برای شما پیشنهاد کند.

عمل ICL یک جراحی سرپایی است: ابتدا چشم شما با دقت معاینه و اندازه‌گیری می‌شود و بعد در روز عمل، جراح لنز را از یک برش کوچک داخل چشم قرار می‌دهد.

قبل از عمل: معاینه و اندازه‌گیری‌ها

چشم‌پزشک ابتدا شماره دقیق چشم، ضخامت و شکل قرنیه، عمق اتاق قدامی، سلول‌های قرنیه و فشار چشم را بررسی می‌کند. با این اندازه‌ها اندازه و قدرت لنز مخصوص چشم شما انتخاب می‌شود. اگر لنز تماسی می‌گذارید، پزشک معمولاً می‌گوید از مدتی قبل از معاینه آن را کنار بگذارید تا اندازه‌گیری‌ها دقیق باشد. داروهایی را که مصرف می‌کنید و بیماری‌هایتان را هم به پزشک بگویید. این زمان خوبی است که همه سؤال‌هایتان را درباره نتیجه، عوارض و مراقبت‌های بعد از عمل بپرسید و آن‌ها را از قبل یادداشت کنید.

روز عمل

برای روز عمل یک همراه با خودتان ببرید، چون بعد از عمل نباید خودتان رانندگی کنید. ابتدا قطره بی‌حسی و قطره گشادکننده مردمک در چشم ریخته می‌شود. عمل معمولاً با بی‌حسی موضعی و یک داروی آرام‌بخش انجام می‌شود؛ گاهی نوع دیگری از بی‌حسی لازم است که پزشک آن را تعیین می‌کند.
جراح یک برش بسیار کوچک کنار قرنیه ایجاد می‌کند، لنز تاشده را وارد چشم می‌کند و آن را بین عنبیه و لنز طبیعی قرار می‌دهد. این برش معمولاً بخیه لازم ندارد. مدت عمل را جراح پیش از عمل به شما می‌گوید و بعد از کمی استراحت، همان روز به خانه برمی‌گردید.

بعد از عمل ICL مهم‌ترین کار این است که قطره‌ها را دقیقاً طبق دستور بریزید، چشم را نمالید و در همه کنترل‌ها شرکت کنید.
روزهای اول بعد از عمل ممکن است دیدتان کمی تار باشد یا چشمتان حساس و کمی ناراحت باشد. این حالت‌ها معمولاً به‌تدریج بهتر می‌شوند، اما زمان بهبود هر کس متفاوت است.
قطره‌های آنتی‌بیوتیک و ضدالتهاب را طبق برنامه پزشک مصرف کنید.
چشمتان را نمالید و فشار ندهید؛ اگر پزشک گفت، محافظ چشم را مخصوصاً هنگام خواب بگذارید.
زمان برگشت به کار، ورزش، شنا و آرایش چشم را از پزشک بپرسید.
کارت مشخصات لنزی را که به شما می‌دهند نگه دارید و در معاینه‌های بعدی به هر چشم‌پزشکی نشان دهید.
کنترل‌های منظم را جدی بگیرید؛ این معاینه‌ها در سال‌های بعد هم لازم است تا فشار چشم، سلول‌های قرنیه و جای لنز بررسی شود.
اگر بعد از عمل درد شدید، افت ناگهانی دید، قرمزی شدید، دیدن جرقه نور یا افزایش ناگهانی مگس‌پران داشتید، معطل نکنید و همان موقع به چشم‌پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.

عمل ICL مثل هر جراحی دیگری ممکن است عارضه داشته باشد؛ بیشتر این عوارض با معاینه دقیق قبل از عمل و کنترل‌های منظم بعد از آن زودتر شناخته و مدیریت می‌شوند. عوارض احتمالی عبارت‌اند از:
بالا رفتن فشار چشم: ممکن است بعد از عمل پیش بیاید؛ اغلب موقت است و با قطره کنترل می‌شود، اما گاهی درمان بیشتری لازم دارد و اگر کنترل نشود می‌تواند به بینایی آسیب بزند. درباره آن در مطلب فشار بالای چشم و گلوکوم بیشتر بخوانید.
آب مروارید: لنز طبیعی ممکن است زودتر از معمول کدر شود.
عفونت یا التهاب داخل چشم: جدی است و به درمان فوری نیاز دارد.
جابه‌جایی لنز یا اندازه نامناسب آن: گاهی لنز باید دوباره تنظیم، تعویض یا خارج شود که یعنی جراحی دوباره.
هاله و خیرگی: بعضی افراد به‌خصوص در شب دور چراغ‌ها هاله یا پخش نور می‌بینند.
کم یا زیاد اصلاح شدن شماره: ممکن است هنوز برای بعضی کارها عینک یا لنز تماسی لازم داشته باشید.
کاهش سلول‌های قرنیه: به همین دلیل سلول‌های قرنیه در کنترل‌ها بررسی می‌شود.
جداشدگی شبکیه: عارضه‌ای جدی است؛ درباره شبکیه در مطلب شبکیه چشم چیست بخوانید.
درباره احتمال این عوارض در شرایط خودتان، صریح با جراح صحبت کنید.

تفاوت اصلی این است که لیزیک و اسمایل با برداشتن بخشی از بافت قرنیه، شکل قرنیه را تغییر می‌دهند، اما ICL به قرنیه دست نمی‌زند و یک لنز اضافه داخل چشم قرار می‌دهد.
هیچ‌کدام از این روش‌ها برای همه مناسب نیست. چشم‌پزشک با توجه به شماره چشم، ضخامت و شکل قرنیه و ساختار داخل چشم شما، روش مناسب را پیشنهاد می‌کند. برای آشنایی با لیزرها، مطلب تفاوت لیزیک، لازک و فمتو و عمل اسمایل چشم چیست را بخوانید.

موضوع	لنز ICL	لیزیک و اسمایل
چه چیزی تغییر می‌کند؟	یک لنز به داخل چشم اضافه می‌شود؛ قرنیه تراشیده نمی‌شود.	شکل قرنیه با لیزر تغییر می‌کند.
برگشت‌پذیری	در صورت نیاز می‌توان لنز را خارج یا جابه‌جا کرد.	بافت برداشته‌شده قرنیه برنمی‌گردد.
قرنیه نازک یا نامنظم	ممکن است گزینه باشد؛ طبق نظر پزشک.	معمولاً محدودیت دارد.

یک تفاوت دیگر هم با عمل آب مروارید وجود دارد. در عمل آب مروارید، لنز طبیعی کدرشده برداشته و لنز مصنوعی جایگزین آن می‌شود، اما در ICL لنز طبیعی سر جای خودش می‌ماند. درباره آن در مطلب آب مروارید چیست بیشتر بخوانید.

بله؛ لنز ICL برای ماندن طولانی‌مدت داخل چشم طراحی شده، ولی در صورت نیاز چشم‌پزشک می‌تواند آن را خارج یا جابه‌جا کند.
این یعنی اگر لنز سر جایش نباشد، اندازه‌اش مناسب نباشد، عارضه‌ای پیش بیاید یا بعدها به عمل دیگری مثل عمل آب مروارید نیاز داشته باشید، پزشک می‌تواند لنز را بیرون بیاورد یا عوض کند. البته این کار هم خودش یک جراحی است و مثل هر جراحی دیگری خطرهایی دارد. پس بهتر است از اول با معاینه کامل و انتظار واقع‌بینانه تصمیم بگیرید.

لنز ICL راهی برای اصلاح نزدیک‌بینی و گاهی آستیگماتیسم است که بدون تراشیدن قرنیه و بدون برداشتن لنز طبیعی انجام می‌شود. اینکه برای شما مناسب است یا نه، به شماره چشم و ساختار داخل چشمتان بستگی دارد و فقط چشم‌پزشک بعد از معاینه می‌تواند بگوید. در ایران نوبت می‌توانید برای معاینه و بررسی شرایط کاشت لنز، مرکز چشم پزشکی شهر خودتان را پیدا کنید و آنلاین نوبت بگیرید:
نوبت چشم پزشکی تهران
نوبت چشم پزشکی مشهد
نوبت چشم پزشکی اصفهان
نوبت چشم پزشکی شیراز
نوبت چشم پزشکی تبریز
نوبت چشم پزشکی اهواز
نوبت چشم پزشکی رشت
هنگام مراجعه، عینک فعلی یا مشخصات لنز تماسی‌تان را همراه ببرید. همه مراکز ممکن است این عمل را انجام ندهند؛ ابتدا معاینه کنید و نظر چشم‌پزشک را بپرسید.

منابع: AAO — Implantable Collamer Lens، Cleveland Clinic — ICL Surgery، FDA — Phakic Intraocular Lenses، AAO — Cosmetic Iris Implants