قوز قرنیه (کراتوکونوس) و لیزیک؛ آیا عمل لیزیک برای شما مجاز است؟

قوز قرنیه یا کراتوکونوس یعنی قرنیه به‌تدریج نازک می‌شود و به‌جای شکل گنبدی، حالت مخروطی پیدا می‌کند. نتیجه‌اش تاری دید و آستیگمات نامنظم است.
خیلی از کسانی که می‌خواهند از شر عینک راحت شوند، تازه در معاینه قبل از لیزیک می‌فهمند قوز قرنیه دارند. اگر شما هم این سؤال را دارید که «با قوز قرنیه میشه لیزیک کرد؟»، این راهنما به زبان ساده کنار شماست.
برای معاینه و تست‌های قرنیه، می‌توانید از همین‌جا یک مرکز نزدیک پیدا کنید:

قوز قرنیه یک بیماری قرنیه است، نه یک عیب ساده دید. در این حالت بافت قرنیه کم‌کم ضعیف و نازک می‌شود و به سمت بیرون برآمده می‌شود.
معمولاً هر دو چشم را درگیر می‌کند، اما ممکن است شدتش در دو چشم فرق داشته باشد. برای همین گاهی دید یک چشم خیلی بدتر از چشم دیگر است.

قرنیه چه نقشی در دید دارد؟

قرنیه لایه شفاف و گنبدی‌شکل جلوی چشم است و مثل یک پنجره، نور را به داخل چشم می‌شکند و متمرکز می‌کند.
وقتی شکل قرنیه نامنظم و مخروطی شود، نور درست روی پرده چشم جمع نمی‌شود و تصویر تار و کج دیده می‌شود.

چرا قرنیه مخروطی می‌شود؟

علت دقیق قوز قرنیه هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است. پژوهش‌ها نشان می‌دهند چند عامل ممکن است با آن ارتباط داشته باشند:
سابقه خانوادگی؛ یعنی داشتن پدر، مادر یا خواهر و برادری با قوز قرنیه
مالیدن زیاد و محکم چشم‌ها
حساسیت‌ها و آلرژی‌های چشمی که باعث خارش و مالیدن چشم می‌شوند
داشتن این عوامل به این معنی نیست که حتماً قوز قرنیه می‌گیرید؛ فقط بهتر است آن‌ها را به چشم‌پزشک بگویید.

قوز قرنیه معمولاً آرام شروع می‌شود و ممکن است در ابتدا فقط شبیه یک نمره ساده عینک باشد. این علائم شایع‌ترند:
تاری دید یا دیدی که به‌تدریج بدتر می‌شود؛ گاهی خطوط صاف، کج یا موج‌دار دیده می‌شوند
نمره عینکی که مدام عوض می‌شود، به‌خصوص آستیگمات
خیرگی و دیدن هاله دور چراغ‌ها، مخصوصاً شب‌ها
حساسیت به نور
بعضی افراد هم می‌گویند لنز طبی‌شان دیگر خوب روی چشم نمی‌نشیند یا اذیتشان می‌کند.
اگر این علائم را دارید، با چشم‌پزشک مشورت کنید.

قوز قرنیه در معاینه چشم‌پزشکی تشخیص داده می‌شود. پزشک ابتدا دید و نمره چشم شما را می‌سنجد و قرنیه را زیر میکروسکوپ مخصوص معاینه چشم نگاه می‌کند.
مهم‌ترین تست‌ها این‌ها هستند:
توپوگرافی قرنیه: نقشه‌ای از شکل و انحنای سطح قرنیه که برآمدگی و نامنظمی را نشان می‌دهد.
توموگرافی قرنیه: تصویری کامل‌تر از جلو و پشت قرنیه که تغییرهای خیلی زودرس را هم بهتر نشان می‌دهد.
اندازه‌گیری ضخامت قرنیه: پزشک می‌بیند قرنیه کجا نازک‌تر شده است.
این تست‌ها درد ندارند و کوتاه هستند. چون قوز قرنیه ممکن است تغییر کند، پزشک گاهی تست را در فاصله‌هایی که خودش تعیین می‌کند تکرار می‌کند تا پیشرفت آن را بسنجد.

اگر قوز قرنیه دارید، معمولاً لیزیک توصیه نمی‌شود، چون لیزیک قرنیه را نازک‌تر می‌کند و ممکن است قوز را بدتر کند. تصمیم نهایی را چشم‌پزشک بعد از توپوگرافی و تست‌های قرنیه می‌گیرد.
در لیزیک، پزشک بخشی از بافت قرنیه را با لیزر برمی‌دارد تا شکل آن را تغییر دهد. قرنیه‌ای که از قبل ضعیف و نازک است، با برداشتن بافت ضعیف‌تر می‌شود. به همین دلیل آکادمی چشم‌پزشکی آمریکا قوز قرنیه را جزو مواردی می‌داند که فرد کاندیدای لیزیک نیست.
این خبر شاید ناامیدکننده باشد، اما راه‌های دیگری برای بهتر دیدن و کنترل قوز قرنیه وجود دارد که در ادامه می‌خوانید.

قوز قرنیه خفیف یا مشکوک چه؟

اگر قوز قرنیه خفیف است یا فقط به آن مشکوک هستند، باز هم لیزیک معمولاً انتخاب اول نیست. در برخی موارد انتخاب‌شده، پزشک ممکن است روش‌های سطحی دیگری را، گاهی همراه با کراس‌لینکینگ، بررسی کند.
این تصمیم فقط بعد از ارزیابی کامل قرنیه و طبق نظر پزشک گرفته می‌شود و برای همه مناسب نیست. هیچ مرکزی نباید بدون این تست‌ها به شما قول عمل بدهد.

چرا تست‌های قبل از لیزیک مهم است؟

قبل از لیزیک، تست‌های قرنیه انجام می‌شود تا قوز قرنیه پنهان پیدا شود. این تست‌ها برای پیشگیری از نازک شدن قرنیه بعد از عمل است.
گاهی قوز قرنیه آن‌قدر خفیف است که هیچ علامتی ندارد و فقط در نقشه قرنیه دیده می‌شود. پس اگر پزشک بعد از تست‌ها گفت لیزیک برایتان مناسب نیست، این تصمیم برای محافظت از چشم شماست.

به‌ندرت ممکن است قرنیه بعد از لیزیک ضعیف شود و کم‌کم به جلو برآمده شود؛ حالتی شبیه قوز قرنیه که به آن اکتازی قرنیه می‌گویند.
یکی از مهم‌ترین عوامل خطر آن، قوز قرنیه‌ای است که قبل از عمل پیدا نشده بوده است. به همین دلیل تست‌های قبل از لیزیک این‌قدر جدی گرفته می‌شوند.
اگر قبلاً لیزیک کرده‌اید و حالا دیدتان دوباره تار شده یا نمره‌تان مدام تغییر می‌کند، نگران نشوید، اما معاینه را عقب نیندازید و به چشم‌پزشک مراجعه کنید.

قوز قرنیه درمان‌هایی برای کنترل و بهبود دید دارد، مثل عینک، لنزهای مخصوص و کراس‌لینکینگ برای کند کردن پیشرفت. انتخاب روش به شدت قوز و نظر پزشک بستگی دارد.
عینک: در مراحل خفیف، عینک یا گاهی لنز نرم می‌تواند دید را اصلاح کند.
لنزهای مخصوص (RGP و اسکلرال): این لنزهای سخت یا بزرگ‌تر، سطح نامنظم قرنیه را می‌پوشانند و به دید واضح‌تر کمک می‌کنند.
کراس‌لینکینگ قرنیه (CXL): هدف کراس‌لینکینگ محکم‌تر کردن بافت قرنیه و کند کردن یا متوقف کردن پیشرفت قوز است. این روش معمولاً برای اصلاح نمره نیست و پزشک تصمیم می‌گیرد برای چه کسی مناسب است.
حلقه‌های داخل قرنیه و پیوند قرنیه: در بعضی افراد حلقه‌های کوچک داخل قرنیه، و در موارد پیشرفته پیوند قرنیه، طبق نظر پزشک بررسی می‌شود.
در کنار هر درمانی، چشم‌هایتان را نمالید و معاینه‌های دوره‌ای را جدی بگیرید.

لیزیک، لازک و فمتو همه روش‌های لیزری اصلاح نمره چشم هستند که در نحوه کار روی قرنیه با هم فرق دارند؛ برای آشنایی کامل، مقاله تفاوت لیزیک، لازک و فمتو را بخوانید.

برای معاینه قرنیه و مشورت درباره لیزیک، با ایران نوبت می‌توانید مراکز چشم‌پزشکی را ببینید و آنلاین نوبت بگیرید. فهرست همه شهرها در صفحه نوبت چشم پزشکی است.
اگر در این شهرها هستید، از این لینک‌ها مستقیم وارد شوید:
نوبت چشم پزشکی تهران
نوبت چشم پزشکی مشهد
نوبت چشم پزشکی شیراز
نوبت چشم پزشکی اصفهان
نوبت چشم پزشکی اهواز
موقع گرفتن نوبت، اگر قبلاً تست قرنیه یا عینک داشته‌اید، آن‌ها را همراه ببرید.
قوز قرنیه با تشخیص به‌موقع و پیگیری منظم قابل کنترل است. با چشم‌پزشک خود صحبت کنید تا بهترین راه را برای چشم‌های شما انتخاب کند.