عمل اسمایل (SMILE) چشم چیست و برای چه کسانی مناسب است؟

عمل اسمایل (SMILE) یک روش لیزری اصلاح دید است. لیزر فمتوسکند یک لایه بسیار نازک داخل قرنیه می‌سازد و چشم‌پزشک آن را از یک برش کوچک خارج می‌کند تا شکل قرنیه تغییر کند. فلپ بزرگ ساخته نمی‌شود.
اگر از عینک یا لنز خسته شده‌اید و اسم اسمایل را شنیده‌اید، در این مقاله به زبان ساده می‌خوانید این عمل چطور انجام می‌شود، برای چه کسانی مناسب است، قبل و بعد از آن چه باید بکنید و چه عوارضی ممکن است داشته باشد.
برای شروع، معاینه چشم لازم است. می‌توانید از ایران نوبت نوبت چشم پزشکی تهران بگیرید.

اسمایل نوعی جراحی انکساری است؛ یعنی جراحی‌ای که با لیزر مشکل تمرکز نور در چشم را اصلاح می‌کند. هدفش این است که نیاز شما به عینک یا لنز کمتر شود و گاهی حتی دیگر به آن‌ها نیاز نداشته باشید. اسمایل روشی کم‌تهاجمی است؛ یعنی برش آن کوچک است و معمولاً بخیه لازم ندارد.

اسمایل چطور دید را اصلاح می‌کند؟

برای دید واضح، قرنیه و عدسی باید نور را طوری خم کنند که دقیق روی شبکیه بیفتد. در نزدیک‌بینی و آستیگمات، شکل قرنیه این کار را درست انجام نمی‌دهد و دید تار می‌شود.
در اسمایل، لیزر یک قطعه نازک و دیسکی‌شکل داخل قرنیه می‌سازد که به آن «لنتیکول» می‌گویند. وقتی پزشک لنتیکول را بیرون می‌آورد، شکل قرنیه عوض می‌شود و نور بهتر روی شبکیه متمرکز می‌شود.

فمتو اسمایل، اسمایل پرو و لیزر اسمایل یعنی چه؟

این‌ها نام‌هایی است که مردم برای همین خانواده از روش‌ها جست‌وجو می‌کنند. اینکه برای چشم شما دقیقاً کدام روش و کدام دستگاه به کار می‌رود را چشم‌پزشک یا مرکز درمانی توضیح می‌دهد.

در عمل اسمایل، چشم با قطره بی‌حس می‌شود. شما به یک نور نگاه می‌کنید و لیزر لایه نازکی داخل قرنیه می‌سازد. بعد پزشک این لایه را از برش کوچکی بیرون می‌آورد. زمان و جزئیات را مرکز به شما می‌گوید.
مراحل به زبان ساده:
بی‌حسی: چشم شما با قطره بی‌حس می‌شود.
ثابت نگه داشتن چشم: یک نگهدارنده پلک جلوی پلک زدن را می‌گیرد و یک حلقه مکشی چشم را ثابت نگه می‌دارد. از شما می‌خواهند به یک نور نگاه کنید.
کار لیزر: لیزر فمتوسکند لایه نازک (لنتیکول) را داخل قرنیه می‌سازد و یک برش کوچک هم ایجاد می‌کند.
خارج کردن لایه: پزشک لنتیکول را از همان برش کوچک بیرون می‌آورد و شکل قرنیه تغییر می‌کند.
اگر هر دو چشم نیاز به عمل داشته باشند، اینکه هر دو در یک روز عمل شوند یا نه را چشم‌پزشک تعیین می‌کند.

اسمایل برای نزدیک‌بینی و آستیگمات به کار می‌رود و برای دوربینی گزینه نیست. شماره پایدار و قرنیه سالم لازم است. اینکه برای شما مناسب است یا نه را چشم‌پزشک بعد از معاینه و نقشه‌برداری قرنیه می‌گوید.
به طور کلی، این موارد برای کاندید شدن مهم است:
شماره چشم شما مدتی تغییر نکرده باشد.
قرنیه سالم باشد و سلامت کلی چشم خوب باشد.
انتظار واقعی از عمل داشته باشید؛ اسمایل پیرچشمی (ضعف دید نزدیک با بالا رفتن سن) را درمان نمی‌کند و ممکن است برای بعضی کارها، مثل مطالعه یا رانندگی در شب، هنوز به عینک نیاز داشته باشید.
اگر کار یا ورزش شما با احتمال ضربه به چشم همراه است یا فلپ لیزیک را دوست ندارید، چشم‌پزشک ممکن است اسمایل را بررسی کند، چون در آن فلپی بریده نمی‌شود.
پیش از هر تصمیمی، پزشک شماره چشم را اندازه می‌گیرد، مشکلات دیگر چشم را بررسی می‌کند و ضخامت و سطح قرنیه را نقشه‌برداری می‌کند.

تصویر: دستگاه نقشه‌برداری (توپوگرافی) قرنیه — en:User:Jason7825، مجوز Public domain، برش‌خورده در قالب ایران نوبت، ویکی‌مدیا کامنز

همه افراد برای اسمایل مناسب نیستند. این موارد معمولاً مانع عمل هستند یا باید اول بررسی شوند:
قوز قرنیه: معمولاً روش‌های لیزری اصلاح شماره توصیه نمی‌شود؛ مقاله قوز قرنیه و لیزیک را بخوانید.
بیماری یا اسکار قرنیه: قرنیه باید سالم باشد. اگر ضخامت یا شکل قرنیه شما طبق بررسی‌های قبل از عمل مناسب نباشد، چشم‌پزشک روش دیگری پیشنهاد می‌کند.
شماره ناپایدار: اگر شماره عینک هنوز تغییر می‌کند، معمولاً عمل عقب می‌افتد.
بیماری‌های دیگر: مثل گلوکوم پیشرفته، آب مروارید مؤثر بر دید، دیابت کنترل‌نشده یا سابقه بعضی عفونت‌ها و جراحی‌های چشم.
بارداری و شیردهی: زمان مناسب عمل را پزشک تعیین می‌کند.
ممکن است شرایط دیگری هم مانع عمل باشد. فهرست کامل را فقط چشم‌پزشک بعد از معاینه برای شما مشخص می‌کند. اگر کاندید نبودید، ناامید نشوید؛ عینک، لنز یا روش‌های دیگر هم گزینه‌اند.

آمادگی با یک معاینه کامل شروع می‌شود. پزشک مطمئن می‌شود بیماری دیگری در چشم ندارید و انحنا و ضخامت قرنیه را اندازه می‌گیرد تا برنامه لیزر را تنظیم کند. در همین جلسه انتظاراتتان را هم بگویید؛ مثلاً اگر ورزش می‌کنید، بگویید بیشتر برای چه کارهایی دید واضح می‌خواهید.
چند نکته ساده:
داروها و مکمل‌هایی را که مصرف می‌کنید به پزشک بگویید. اگر لازم باشد دارویی را قطع کنید، پزشک زمان آن را می‌گوید.
اگر لنز تماسی می‌گذارید، این را بگویید و کنار گذاشتن لنز را طبق دستور مرکز انجام دهید.
روز عمل آرایش چشم، کرم، لوسیون یا عطر روی صورت نزنید.
اگر مرکز درباره خوردن و آشامیدن قبل از عمل دستوری داد، همان را رعایت کنید.
یک همراه بزرگسال ببرید تا شما را به خانه برگرداند؛ بعد از عمل خودتان رانندگی نکنید.

بعد از اسمایل، قطره‌ها را طبق دستور بریزید، چشمتان را نمالید و به جلسه‌های کنترل بروید. دید معمولاً کم‌کم بهتر می‌شود و زمان آن برای هر نفر فرق دارد؛ چشم‌پزشک به شما می‌گوید.
روز عمل بهتر است استراحت کنید و کار سنگین انجام ندهید. چند نکته برای روزهای بعد:
قطره‌ها: قطره‌ها و داروهای تجویزشده را دقیقاً طبق دستور مصرف کنید.
محافظت از چشم: چشم را نمالید. برای مدتی که پزشک می‌گوید آب، گردوغبار و شنا را از چشمتان دور نگه دارید و عینک محافظ یا آفتابی بزنید.
آرایش چشم: تا وقتی پزشک اجازه نداده، از آرایش چشم استفاده نکنید.
جلسه‌های کنترل: این جلسه‌ها را جا نیندازید؛ بخشی از نتیجه همین پیگیری است.
دید ممکن است همان اول بهتر به نظر برسد و در ادامه هم کم‌کم بهتر شود. زمان برگشت به کار و رانندگی را چشم‌پزشک بر اساس وضعیت شما می‌گوید.

تصویر: ریختن قطره چشمی — British Columbia Institute of Technology، مجوز CC BY 4.0، برش‌خورده در قالب ایران نوبت، ویکی‌مدیا کامنز

هر جراحی ممکن است عارضه داشته باشد و اسمایل هم از این قاعده جدا نیست. بیشتر مشکلات قابل درمان هستند، اما بهتر است آن‌ها را بشناسید:
خشکی چشم.
هاله و تابش نور اطراف چراغ‌ها، به‌خصوص در شب.
اصلاح کمتر یا بیشتر از حد: ممکن است بعداً به عینک، لنز یا درمان دوباره نیاز باشد؛ طبق نظر پزشک.
التهاب یا عفونت و باقی ماندن ذرات در محل برداشتن لایه، که گاهی درمان دوباره لازم دارد.
مشکلات جدی‌تر که بینایی را بدتر کند بسیار نادر است. پزشک قبل از عمل خطرها را با شما مرور می‌کند. اگر از عینک یا لنز راضی هستید، شاید اصلاً به جراحی نیازی نداشته باشید؛ سود و خطر را با چشم‌پزشک بسنجید.
چه زمانی فوراً تماس بگیرید؟ اگر درد چشم شدید شد یا بدتر شد، دید ناگهان کم شد، یا قرمزی، تورم یا ترشح چشم پیدا شد، با پزشک یا مرکز تماس بگیرید یا به اورژانس بروید.

اگر بین اسمایل، لیزیک و پی آر کی (PRK) مردد هستید، بدانید هیچ‌کدام برای همه بهتر نیست. انتخاب به قرنیه، شماره چشم و شرایط شما بستگی دارد و چشم‌پزشک بعد از معاینه آن را پیشنهاد می‌کند. هر سه روش شکل قرنیه را با لیزر تغییر می‌دهند؛ فرق اصلی در راه رسیدن به بافت قرنیه است. خلاصه فرقشان:
اسمایل: فلپ بزرگ ندارد؛ کار داخل قرنیه انجام می‌شود و برای دوربینی به کار نمی‌رود.
لیزیک: فلپی روی قرنیه ساخته می‌شود و لیزر زیر آن کار می‌کند؛ برای دوربینی هم استفاده می‌شود.
پی آر کی (PRK): فلپ ندارد؛ روش سطحی است و لایه رویی قرنیه برداشته می‌شود؛ برای دوربینی هم به کار می‌رود.
مقایسه کامل همه روش‌ها را در مقاله تفاوت لیزیک، لازک، PRK، فمتو و اسمایل بخوانید.

قدم اول برای اسمایل، معاینه کامل چشم و بررسی قرنیه است. می‌توانید مراکز چشم‌پزشکی را در ایران نوبت ببینید و نوبت چشم پزشکی آنلاین بگیرید؛ مثلاً نوبت چشم پزشکی تهران.
هزینه عمل اسمایل به مرکز درمانی بستگی دارد؛ آن را موقع نوبت گرفتن از خود مرکز بپرسید. سابقه عینک، لنز و بیماری‌های چشم را هم همراه ببرید. اگر چند مرکز را مقایسه می‌کنید، درباره معاینه‌های قبل از عمل و جلسه‌های کنترل بعد از عمل هم سؤال کنید.

عکس کاور: اتاق جراحی لیزری اصلاح دید — ارتش آمریکا (U.S. Army)، مالکیت عمومی، برش‌خورده در قالب ایران نوبت، ویکی‌مدیا کامنز