کیست تخمدان چیست؟ علائم و تشخیص با سونو

کیست تخمدان چیست؟ یعنی یک کیسه پر از مایع که روی تخمدان یا داخل آن درست می‌شود.
خیلی از شما بعد از سونو لگن یا سونو واژینال این اسم را روی جواب می‌بینید.
بیشتر این کیست‌ها ساده و موقتی‌اند و خودشان کوچک می‌شوند. بعضی‌ها پر از خون می‌شوند یا دیواره ضخیم دارند؛ آن‌ها را پزشک جدا پیگیری می‌کند.
کیست تخمدان در زنان شایع است و اغلب بی‌خطر است.

کیست‌های تخمدان را معمولاً از دو زاویه نگاه می‌کنند: شدت (خوش‌خیم تا بدخیم) و منشأ.
خط بین خوش‌خیم و بدخیم همیشه خیلی واضح نیست و یک طیف است. بعضی کیست‌ها حد وسط دارند و نیاز به پیگیری دقیق‌تر دارند.

کیست‌های خوش‌خیم

مهم‌ترین انواع رایج:
۱. کیست‌های عملکردی (فانکشنال):
در سن باروری، فولیکول‌هایی پر از مایع ساخته می‌شوند. اگر اندازه از حدود ۳۰ میلی‌متر (۳ سانتی‌متر) بزرگ‌تر شود، معمولاً به آن کیست می‌گویند. گاهی داخل آن خونریزی هم می‌کند؛ این‌ها هم معمولاً در گروه عملکردی هستند.
۲. کیست جسم زرد (لوتئال):
بعد از آزاد شدن تخمک، کمی مایع جمع می‌شود. اندازه اغلب زیر ۳۰ میلی‌متر است و معمولاً بیماری جدی حساب نمی‌شود. اگر کمی خونریزی هم داشته باشد، باز هم شایع و اغلب گذراست.
۳. کیست درموئید:
محتوای آن می‌تواند بافت‌های مختلف مثل پوست، مو یا چربی باشد. معمولاً خوش‌خیم است؛ ولی گاهی پزشک پیگیری یا جراحی پیشنهاد می‌کند.

کیست‌های بدخیم

کیست‌های بدخیم اغلب از جداره تخمدان شروع می‌شوند. دو شکل رایج:
کیست‌های سروزی با مایع رقیق‌تر، و کیست‌های موسینوس با مایع غلیظ‌تر.
با افزایش سن یا سابقه باروری طولانی، احتمال بعضی انواع بالاتر می‌رود. عوامل ژنتیکی هم نقش دارد. تشخیص قطعی فقط با پزشک و تصویربرداری و در صورت نیاز نمونه‌برداری است.

علائم رایج

خیلی از کیست‌های تخمدان هیچ علامتی ندارند. با این حال، بعضی علائم می‌تواند شما را به فکر سونو بیندازد:
درد لگن، نفخ، پریود نامنظم، یا درد هنگام رابطه.
اگر این علائم را دارید، بهتر است با پزشک زنان مطرح کنید.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنید؟

اگر درد شدید، تهوع، تب، یا بزرگ شدن ناگهانی شکم دارید، سریع‌تر مراجعه کنید.
حتی بدون علامت هم چکاپ سالیانه و سونو در صورت تجویز پزشک مفید است.

عدم تعادل هورمونی

یکی از عوامل مهم کلیدی در ایجاد کیست تخمدان عدم تعادل هورمونی است. تخمدان ها هورمون هایی از جمله استروژن و پروژسترون تولید می کنند که چرخه قاعدگی را تنظیم می کنند و رشد و آزادسازی تخمک ها را کنترل می کنند.
در برخی موارد، عدم تعادل هورمونی می تواند عملکرد طبیعی تخمدان ها را مختل کند و منجر به تشکیل کیست شود. مثلا:
1. سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS): این بیماری با عدم تعادل هورمونی، به ویژه افزایش سطح آندروژن ها (هورمون های مردانه) و مقاومت به انسولین مشخص می شود. این عدم تعادل می تواند در رشد طبیعی و آزاد شدن تخمک ها اختلال ایجاد کند و منجر به تشکیل کیست های کوچک متعدد بر روی تخمدان ها شود.
2. تغییرات هورمونی در طول چرخه قاعدگی: در برخی موارد، نوسانات هورمونی در طول چرخه قاعدگی می تواند به ایجاد کیست تخمدان کمک کند. به عنوان مثال، اگر فولیکول نتواند پاره شود و تخمک آزاد شود (کیست فولیکولی)، یا اگر جسم زرد پس از آزادسازی تخمک به درستی حل نشود (کیست جسم زرد)، ممکن است کیست ایجاد شود.
3. کم کاری تیروئید: این بیماری به طور بالقوه می تواند به ایجاد کیست تخمدان کمک کند. غده تیروئید نقش مهمی در تنظیم متابولیسم بدن و حفظ تعادل هورمونی دارد.
زمانی که غده تیروئید به درستی کار نمی کند و هورمون های تیروئیدی کافی تولید نمی کند، می تواند منجر به عدم تعادل هورمونی در سراسر بدن شود. این عدم تعادل می تواند بر عملکرد طبیعی تخمدان ها تأثیر بگذارد و چرخه قاعدگی را مختل کند و به طور بالقوه خطر تشکیل کیست تخمدان را افزایش دهد.
علاوه بر این، کم کاری تیروئید با افزایش خطر ابتلا به سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) مرتبط است، وضعیتی که با وجود کیست های کوچک متعدد بر روی تخمدان ها مشخص می شود. سندرم تخمدان پلی کیستیک اغلب با عدم تعادل هورمونی از جمله افزایش سطح آندروژن (هورمون های مردانه)، مقاومت به انسولین و چرخه های قاعدگی نامنظم همراه است.
توجه به این نکته مهم است که اگرچه ممکن است بین کم کاری تیروئید و کیست تخمدان ارتباط وجود داشته باشد، اما همه زنان مبتلا به کم کاری تیروئید به کیست تخمدان مبتلا نمی شوند و همه کیست های تخمدان به دلیل کم کاری تیروئید ایجاد نمی شوند.

اندومتریوز

اندومتریوز می تواند باعث ایجاد کیست های تخمدان، به ویژه آندومتریوما یا کیست های شکلاتی شود. اندومتریوز وضعیتی است که در آن بافتی که به طور معمول رحم را می پوشاند (آندومتر) خارج از آن، معمولاً روی تخمدان ها، لوله های فالوپ و سایر اندام های لگنی رشد می کند.
هنگامی که بافت آندومتر روی تخمدان ها قرار می گیرد، می تواند کیست هایی را تشکیل دهد که پر از خون قدیمی است که شبیه شکلات است. این کیست ها، کیست های شکلاتی نامیده می شوند و نوع خاصی از کیست تخمدان هستند.
توجه به این نکته مهم است که در حالی که آندومتریوز می تواند باعث ایجاد کیست های تخمدان شود، همه کیست های تخمدان ناشی از آندومتریوز نیستند. اگر مشکوک به آندومتریوز هستید یا در مورد

بارداری و کیست تخمدان

بارداری می تواند باعث ایجاد کیست تخمدان شود. در دوران بارداری، تخمدان ها مقادیر زیادی هورمون برای رشد و تکامل جنین تولید می کنند. این افزایش هورمونی می تواند باعث تشکیل کیست های functional شود که شایع ترین نوع کیست تخمدان است.
توجه به این نکته مهم است که در حالی که بارداری می‌تواند باعث ایجاد کیست‌های تخمدان شود، اکثر کیست‌های تخمدانی که در دوران بارداری ایجاد می‌شوند خوش‌خیم هستند و تهدیدی برای مادر یا جنین نیستند.

پزشک معمولاً کیست تخمدان را با معاینه، تصویربرداری و گاهی آزمایش خون بررسی می‌کند.

معاینه لگن

پزشک با معاینه، حساسیت یا توده احتمالی را چک می‌کند.

سونوگرافی لگن و واژینال

مسیر اصلی تشخیص، سونوگرافی است. سونو لگن از روی شکم و سونو واژینال (داخلی) اندازه، محل و ظاهر کیست را نشان می‌دهد. سونو واژینال معمولاً جزئیات دقیق‌تری می‌دهد.
سی‌تی یا ام‌آر‌آی فقط وقتی لازم است که پزشک بخواهد جزئیات بیشتری ببیند؛ برای بیشتر کیست‌های ساده، سونو کافی است.

اینجا می‌توانید درباره سونوگرافی واژینال بیشتر بخوانید.
اگر کیست‌های متعدد کوچک و علائم هورمونی دارید، مطلب تنبلی تخمدان (PCO) هم می‌تواند کمک‌کننده باشد.

آزمایش خون

گاهی سطح هورمون‌ها یا نشانگرهای خاص برای تمایز انواع کیست درخواست می‌شود.

نمونه‌برداری

در موارد مشکوک، ممکن است نمونه‌برداری لازم شود.
همه کیست‌ها نیاز به درمان فوری ندارند. بسیاری خودبه‌خود کوچک می‌شوند. اگر کیست بزرگ باشد، درد بدهد یا ظاهر مشکوک داشته باشد، پزشک مسیر درمان را مشخص می‌کند.

تحت کنترل بودن

گاهی اوقات، بهترین رویکرد این است که فقط کیست را با روش هایی مثل سونوگرافی Follow Up کرد و تا وضعیت آن را بهتر رصد کرد اگر پزشک ببیند کیست رو به بهبود است کاری انجاک نمیدهد اما اگر اندازه آن بزرگتر شود حتما اقدامات درمانی مثل دارو یا جراحی را پیشنهاد می کند.

داروها

نوع داروهای مورد استفاده برای درمان کیست تخمدان به نوع و اندازه کیست و همچنین شدت علائم و نظر پزشک بستگی دارد. برخی از داروهای رایج مورد استفاده برای درمان کیست تخمدان عبارتند از:
1. مسکن ها: مسکن های بدون نسخه، مانند ایبوپروفن یا استامینوفن، ممکن است برای کاهش درد و ناراحتی مرتبط با کیست تخمدان استفاده شوند.
2. داروهای ضد بارداری هورمونی: داروهای ضد بارداری هورمونی، مانند قرص های ضد بارداری، می توانند به تنظیم چرخه قاعدگی و جلوگیری از تشکیل کیست های عملکردی کمک کنند. آنها همچنین می توانند به کوچک کردن کیست های موجود کمک کنند.
3. متفورمین: این دارو معمولاً برای درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) استفاده می شود، وضعیتی که با تشکیل کیست های کوچک متعدد بر روی تخمدان ها همراه است. متفورمین می تواند به تنظیم سطح انسولین و کاهش تولید آندروژن ها (هورمون های مردانه) کمک کند، که می تواند به ایجاد کیست کمک کند.
داروهای هورمونی دیگری نیز وجود دارد که با سرکوب تولید استروژن و پروژسترون می توانند به کوچک شدن کیست ها و کاهش علائم کمک کنند. آنها معمولاً به دلیل عوارض جانبی بالقوه برای دوره های زمانی کوتاه استفاده می شوند و حتما باید با تجویز پزشک مصرف شوند.

جراحی

در برخی موارد ممکن است جراحی برای برداشتن کیست های بزرگ یا پیچیده ضروری باشد. جراحی ممکن است شامل یک روش کم تهاجمی، مانند لاپاراسکوپی، یا یک جراحی گسترده تر، مانند لاپاراتومی باشد.
توجه به این نکته مهم است که رویکرد درمانی کیست تخمدان بسته به شرایط فردی متفاوت خواهد بود و ممکن است درمان برای همه انواع کیست تخمدان ضروری نباشد.

پارگی کیست ها

اگر کیست تخمدان پاره شود محتویات کیست به داخل حفره شکم بریزد. این می تواند باعث درد ناگهانی و شدید در زیر شکم، همراه با علائم دیگری مانند حالت تهوع، استفراغ و سرگیجه شود.
در بیشتر موارد، پارگی کیست تخمدان یک فوریت پزشکی نیست و بدون درمان خود به خود برطرف می شود. با این حال، در برخی موارد، پارگی کیست می تواند عوارضی مانند خونریزی داخلی یا عفونت ایجاد کند که ممکن است نیاز به مداخله پزشکی داشته باشد.

ناباروری

ناباروری می تواند یک عارضه بالقوه کیست تخمدان باشد، به خصوص اگر کیست ها بزرگ باشند یا به گونه ای قرار گرفته باشند که بر عملکرد طبیعی تخمدان ها تأثیر بگذارد. کیست تخمدان می تواند در تخمک گذاری که آزاد شدن تخمک از تخمدان است اختلال ایجاد کند و منجر به ناباروری شود.
علاوه بر این، انواع خاصی از کیست‌های تخمدان، مانند آندومتریوما یا کیست‌های شکلاتی، با اندومتریوز مرتبط هستند، وضعیتی که می‌تواند باعث ایجاد اسکار و آسیب به اندام‌های تولید مثل، از جمله تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ شود. این آسیب می تواند به ناباروری نیز منجر شود.
توجه به این نکته ضروری است که همه کیست های تخمدان باعث ناباروری نمی شوند و بسیاری از زنان مبتلا به کیست تخمدان می توانند باردار شوند و بارداری سالمی داشته باشند.

سبک زندگی شما نقش مهمی در سلامت کلی شما دارد. ما بینشی در مورد تغییرات سبک زندگی ارائه خواهیم داد که می تواند سلامت تخمدان را ارتقا دهد. ورزش کردن، عدم مصرف خوراکی هایی مثل فست فود ها، نوشیدنی های الکلی و گاز دار، عدم استعمال دخانیات و کم کردن مصرف شکر نثش به سزایی در این موضوع دارد.
و گاه پزشکان برای برخی از افراد که دائما در معرض داشتن کیست های تخمدان هستند داروهای ضد بارداری خوراکی برای پیشگیری تجویز می کنند.

کیست تخمدانی می توانند اذیت کننده باشند، اما با تحت نظر بودنو انجام به موقع تست های تشخیصی، می توانید به راحتی از پس آن ها بر آیید. به یاد داشته باشید که شما تنها نیستید و گزینه های درمانی مختلفی در دسترس است. در صورت مواجهه با علائم حتما تحت نظر پزشک زنان باشید.


منبع:
nhs


عکس رنگی رحم چیست؟