بیماری لثه چیست و چه زمانی باید به دندانپزشک مراجعه کنید؟

بیماری لثه التهاب و عفونت لثه و بافت‌های نگه‌دارنده دندان است که با جمع شدن پلاک و جرم شروع می‌شود. اگر لثه‌تان قرمز، متورم یا خونریزی‌دهنده است، زودتر معاینه شوید؛ مرحله اول آن معمولاً قابل برگشت است.
خیلی‌ها خون آمدن لثه موقع مسواک را جدی نمی‌گیرند. اما این می‌تواند اولین نشانه بیماری لثه باشد. اینجا ساده می‌خوانید بیماری لثه چیست، چه مراحلی دارد، چه علائمی دارد و کی باید پیش دندانپزشک بروید.
برای معاینه لثه و دندان، می‌توانید نوبت دندانپزشکی تهران را آنلاین بگیرید.

پلاک لایه چسبنده‌ای از باکتری‌هاست که اگر با مسواک و نخ دندان پاک نشود، به جرم تبدیل می‌شود. باکتری‌های پلاک و جرم باعث التهابی می‌شوند که به لثه و بافت‌های اطراف دندان آسیب می‌زند.
پلاک هر روز روی دندان‌ها جمع می‌شود. اگر هر روز پاک نشود، سفت می‌شود و به جرم تبدیل می‌شود. جرم را دیگر با مسواک نمی‌توان برداشت و فقط تمیز کردن حرفه‌ای توسط دندانپزشک آن را پاک می‌کند؛ درباره این کار در مقاله جرم گیری دندان بیشتر بخوانید.
وقتی پلاک و جرم کنار لثه بمانند، لثه ملتهب می‌شود. یعنی قرمز، متورم و حساس می‌شود و راحت خون می‌آید. بیماری لثه در شروع فقط لثه را درگیر می‌کند، اما اگر درمان نشود، می‌تواند به استخوانی که دندان را نگه می‌دارد هم برسد.
تصویر: لثه سالم کنار لثه ملتهب با پلاک در خط لثه — طرح آموزشی ایران نوبت

بیماری لثه دو مرحله اصلی دارد: التهاب لثه (ژنژیویت) که با لثه قرمز و خونریزی‌دهنده همراه است و معمولاً برمی‌گردد، و پریودنتیت که به استخوان نگه‌دارنده دندان آسیب می‌زند و ممکن است دندان را لق کند.
تصویر: مقایسه التهاب لثه و پریودنتیت؛ پاکت لثه و تحلیل استخوان — طرح آموزشی ایران نوبت

التهاب لثه (ژنژیویت) چیست؟

التهاب لثه اولین و خفیف‌ترین مرحله بیماری لثه است. لثه قرمز و متورم می‌شود و موقع مسواک خون می‌آید، اما هنوز به استخوان آسیبی نرسیده است. خبر خوب این است که این مرحله با مسواک و نخ دندان روزانه و تمیز کردن حرفه‌ای دندان معمولاً برمی‌گردد.

پریودنتیت چیست؟

اگر التهاب لثه درمان نشود، ممکن است به پریودنتیت برسد. در این مرحله لثه از دندان فاصله می‌گیرد و بین لثه و دندان فضایی به نام پاکت لثه درست می‌شود. عفونت می‌تواند به استخوانی که دندان را نگه می‌دارد آسیب بزند. برای همین دندان ممکن است لق شود یا جابه‌جا شود.

مرحله	چه اتفاقی می‌افتد	قابل برگشت؟
التهاب لثه (ژنژیویت)	لثه قرمز، متورم و خونریزی‌دهنده؛ استخوان هنوز سالم است	معمولاً بله با مراقبت و تمیز کردن
پریودنتیت	لثه از دندان فاصله می‌گیرد، پاکت لثه درست می‌شود و استخوان آسیب می‌بیند	آسیب استخوان برنمی‌گردد؛ قابل کنترل است

شایع‌ترین علائم بیماری لثه خونریزی هنگام مسواک، لثه قرمز و متورم، بوی بد دهان، کشیده شدن لثه از دندان و لق شدن دندان است. گاهی در شروع هیچ علامت روشنی ندارد.
این نشانه‌ها را جدی بگیرید:
لثه قرمز، متورم یا حساس
خونریزی لثه هنگام مسواک زدن، نخ دندان کشیدن یا خوردن غذای سفت مثل سیب
بوی بد دهان که از بین نمی‌رود یا طعم بد در دهان
کشیده شدن لثه از دندان، طوری که دندان بلندتر دیده می‌شود
لق یا حساس شدن دندان
درد هنگام جویدن
چون بیماری لثه گاهی بی‌صدا شروع می‌شود، معاینه منظم دندانپزشکی حتی بدون علامت هم مهم است.

خونریزی لثه نشانه چیست؟

خونریزی لثه یکی از رایج‌ترین نشانه‌های اولیه التهاب لثه است و طبیعی نیست. مسواک زدن را کنار نگذارید؛ آرام و مرتب مسواک بزنید و برای معاینه نوبت دندانپزشکی بگیرید.

علت اصلی، پلاک و جرمی است که تمیز نشده است. سیگار و دخانیات، دیابت، سابقه خانوادگی، تغییرات هورمونی مثل بارداری و خشکی دهان ناشی از بعضی داروها احتمال آن را بیشتر می‌کنند.
این عوامل احتمال بیماری لثه را بیشتر می‌کنند:
سیگار و دخانیات؛ مهم‌ترین عامل خطر است و بهبود را هم کندتر می‌کند
دیابت
سابقه خانوادگی بیماری لثه
تغییرات هورمونی، مثل دوران بارداری
مسواک زدن و نخ کشیدن ناکافی، یا دندان‌های نامرتبی که تمیز کردنشان سخت است
خشکی دهان به خاطر بعضی داروها
استرس و بعضی بیماری‌ها
اگر باردار هستید یا دیابت نوع دو دارید، معاینه منظم دندانپزشکی برایتان مهم‌تر است.

اگر لثه‌تان هنگام مسواک خون می‌آید، دردناک و متورم است یا بوی بد دهان دارید، نوبت دندانپزشکی بگیرید. اگر دندان لق شده یا لثه خیلی دردناک و ورم‌کرده است، نوبت فوری بگیرید.
برای معاینه عادی نوبت بگیرید اگر:
لثه‌تان هنگام مسواک یا خوردن غذای سفت خون می‌آید
لثه‌تان دردناک و متورم است
بوی بد دهان دارید
لثه کودک‌تان دردناک است یا خون می‌آید
نوبت فوری بگیرید اگر:
لثه خیلی دردناک و متورم است
دندانی لق شده یا افتاده است
زخم یا لکه قرمز در دهان دارید
توده‌ای در دهان یا روی لب دیده می‌شود

دندانپزشک لثه‌ها را از نظر قرمزی، تورم، خونریزی و کشیده شدن از دندان معاینه می‌کند. با یک ابزار کوچک شبیه خط‌کش به نام پروب، عمق فاصله بین لثه و دندان (پاکت لثه) را اندازه می‌گیرد؛ پاکت عمیق‌تر می‌تواند نشانه بیماری لثه باشد.
دندان‌ها هم از نظر لق بودن بررسی می‌شوند. دندانپزشک درباره سابقه پزشکی شما، مثل سیگار کشیدن یا دیابت، می‌پرسد. اگر لازم بداند، عکس دندان هم می‌گیرد تا ببیند استخوان آسیب دیده است یا نه؛ برای آشنایی با این عکس، مقاله عکس OPG دندان چیست را بخوانید.

درمان به شدت بیماری بستگی دارد. در مرحله اول تمیز کردن حرفه‌ای و مراقبت روزانه معمولاً کافی است؛ در مراحل جدی‌تر ممکن است تمیز کردن زیر لثه، دارو یا جراحی لثه لازم شود. تصمیم با دندانپزشک است.
هدف اصلی درمان، کنترل عفونت است. در مراحل اول، دندانپزشک معمولاً این کارها را پیشنهاد می‌کند:
آموزش درست مسواک زدن و تمیز کردن بین دندان‌ها، مثلاً با مسواک بین‌دندانی
ترک سیگار، اگر سیگار می‌کشید
تمیز کردن حرفه‌ای دندان‌ها و برداشتن جرم (جرم گیری)
اگر بیماری جدی‌تر باشد، ممکن است این‌ها لازم شود:
جرم گیری عمقی (روت پلنینگ)، یعنی تمیز کردن عمیق زیر لثه و سطح ریشه
دارو، مثل آنتی‌بیوتیک یا دهانشویه تجویزی
کشیدن بعضی دندان‌ها
جراحی لثه
برای مشکلات عمیق‌تر، دندانپزشک ممکن است شما را پیش متخصص لثه بفرستد؛ می‌توانید نوبت متخصص جراحی لثه و ایمپلنت تهران را هم آنلاین بگیرید. پریودنتیت قابل کنترل است و درمان آن با دندانپزشک یا متخصص لثه است. هر درمانی هم بدون مراقبت روزانه در خانه نتیجه خوبی نمی‌دهد. نوع و زمان درمان طبق نظر پزشک است.

صبح و شب مسواک بزنید، هر روز بین دندان‌ها را با نخ یا مسواک بین‌دندانی تمیز کنید، سیگار نکشید و معاینه‌های منظم دندانپزشکی را جدی بگیرید.
چند عادت ساده از لثه‌هایتان محافظت می‌کند:
صبح و شب با خمیردندان فلورایددار مسواک بزنید؛ بعد از مسواک خمیر را تف کنید و دهان را آب نکشید
هر روز بین دندان‌ها را با نخ دندان یا مسواک بین‌دندانی تمیز کنید
درست بعد از مسواک از دهانشویه استفاده نکنید
سیگار و هر نوع دخانیات را کنار بگذارید
برای معاینه و تمیز کردن حرفه‌ای به‌طور منظم پیش دندانپزشک بروید، به‌خصوص اگر باردار هستید یا دیابت دارید
جرم را خودتان نتراشید؛ این کار را به دندانپزشک بسپارید.

لثه سالم پایه درمان‌های دیگر دندان است. پیش از گذاشتن ایمپلنت، لثه‌ها باید سالم باشند یا بیماری لثه درمان شده باشد؛ برای آشنایی بیشتر، مقاله ایمپلنت دندان چیست را بخوانید.
اگر بریج دارید، زیر آن را هم هر روز تمیز کنید، چون اگر خوب تمیز نشود، لثه ملتهب می‌شود. درباره مراقبت از بریج، مقاله بریج دندان چیست را ببینید.

هر چه بیماری لثه زودتر پیدا شود، درمانش ساده‌تر است. اگر لثه‌تان خون می‌آید یا متورم است، صبر نکنید تا خودش خوب شود. دندانپزشک لثه و دندان‌های شما را معاینه می‌کند و می‌گوید چه درمانی لازم است. در ایران نوبت می‌توانید شهرتان را انتخاب کنید و نوبت خود را آنلاین بگیرید:
نوبت دندانپزشکی تهران
نوبت دندانپزشکی مشهد
نوبت دندانپزشکی اصفهان
نوبت دندانپزشکی شیراز
نوبت دندانپزشکی کرج
نوبت دندانپزشکی اهواز
نوبت دندانپزشکی تبریز

منابع: مؤسسه ملی تحقیقات دندان و جمجمه و صورت آمریکا، سرویس سلامت ملی بریتانیا، کلیولند کلینیک (التهاب لثه و پریودنتیت)، کلیولند کلینیک (پریودنتیت)