آرتروز گردن چیست؟ علائم، تشخیص و تفاوت با دیسک گردن

آرتروز گردن که به آن اسپوندیلوز گردنی یا «آرتریت گردن» هم می‌گویند، یعنی فرسایش و ساییدگی دیسک‌ها و مفاصل گردن که با بالا رفتن سن پیش می‌آید. این تغییرات معمولاً از حدود ۳۰ سالگی شروع می‌شوند و بخشی طبیعی از پیر شدن هستند.
با افزایش سن، دیسک‌های بین مهره‌ها (همان بالشتک‌های لاستیکی بین استخوان‌ها که به آن غضروف گردن هم می‌گویند) آب خود را از دست می‌دهند و نازک‌تر می‌شوند. بعد ممکن است این اتفاق‌ها بیفتد:
مفاصل کوچک پشت مهره‌ها روی هم ساییده شوند.
بدن برای جبران، استخوان اضافه بسازد که به آن خار استخوان می‌گویند.
دیسک برآمده یا بیرون‌زده شود.
فضای عبور نخاع و عصب‌ها تنگ شود (تنگی کانال نخاعی).
خیلی از افراد آرتروز گردن دارند و هیچ علامتی ندارند. در بقیه، گردن درد می‌کند یا خشک می‌شود.
اگر می‌خواهید درباره تنگی کانال نخاعی بیشتر بدانید، مقاله تنگی کانال نخاعی چیست؟ را بخوانید.

آناتومی گردن

ستون فقرات انسان ها از 24 مهره تشکیل شده که روی هم قرار دارند و به هم متصل می شوند تا از نخاع که حاوی اطلاعات عصبی است و درون این کانال قرار دارد محافظت کنند و 7 تا از این مهره ها که از پایین جمجمه شروع می شوند و تا بالای ستون فقرات قفسه سینه ادامه دارند (مهره های c1 تا c7) را ستون فقرات گردنی گویند که در بالاترین قسمت ستون فقرات قرار دارد. همچنین بین مهره ها دیسک های بین مهره ای قرار دارد که به عنوان ضربه گیر هستند و باعث انعطاف پذیری ستون فقرات می شوند.

خیلی‌ها می‌پرسند درد گردنشان آرتروز است یا دیسک. این دو با هم ارتباط دارند اما یکی نیستند:

آرتروز گردن (اسپوندیلوز)

یک فرسایش آرام و وابسته به سن در دیسک‌ها و مفاصل گردن است، نه یک بیماری التهابی ناگهانی. بیشتر با درد و خشکی گردن، صدای ساییدگی هنگام چرخاندن، سردرد یا محدودیت حرکت خودش را نشان می‌دهد و ممکن است سال‌ها بی‌علامت باشد.

دیسک گردن (فتق یا بیرون‌زدگی دیسک)

یعنی قسمت ژله‌ای داخل یک دیسک از لایه بیرونی آن بیرون می‌زند و ممکن است به عصب کناری فشار بیاورد. علائم آن می‌تواند درد گردن، درد بین کتف‌ها، دردی که به شانه، بازو و گاهی دست و انگشتان تیر می‌کشد، و بی‌حسی یا گزگز دست باشد.

ارتباط این دو

بیرون‌زدگی دیسک می‌تواند یکی از تغییرات آرتروز گردن باشد. هر دو ممکن است به عصب فشار بیاورند و باعث درد دست شوند. پس از روی علائم به‌تنهایی نمی‌شود با اطمینان گفت کدام است؛ پزشک با معاینه و در صورت نیاز با تصویربرداری (مثلاً ام آر آی برای دیدن دیسک و عصب) تشخیص می‌دهد.
اگر کمر درد هم دارید، مقاله آیا هر کمر دردی دیسک است؟ را بخوانید.

وقتی از «آرتریت گردن» حرف می‌زنیم، معمولاً سه حالت مختلف منظور است. آرتروز گردن فقط نوع اول است؛ دو نوع دیگر بیماری‌های التهابی هستند و درمان متفاوتی دارند:

استئو آرتریت در گردن

این نوع آرتریت معمولا با بالا رفتن سن و به دلیل از بین رفتن دیسک های بین مهره های گردن (به عنوان بالشتک هایی بین مهره ها هستند) و بروز التهاب اطراف آن (ناحیه ستون فقرات گردنی)، رخ می دهد و باعث درد و سفتی گردن، محدودیت در حرکت گردن، درد درشانه ها و بازوها و سردرد می شود. این فرسایش دیسک ها ممکن است منجر به کاهش ضخامت دیسک، ترک‌ها و خراش‌ها در سطح دیسک شود که با از بین رفتن این بالشتک ها مهره ها روی هم ساییده می شوند و باعث شکسته شدن قطعات ریز استخوان و شناور شدن در مایع سینوویال می شود (مایع غلیظی که مفاصل شما را روان می کند و به حرکت نرم آن ها کمک می کند)

آرتریت روماتوئید در گردن

این نوع آرتریت که یک بیماری خود ایمنی است در آن سیستم ایمنی بدن اشتباه به مفاصل حمله می کند. یکی از اولین علائم آن درد گردن است که شدت آن در افراد مختلف، متفاوت است و از علائم دیگر آن تورم و سفتی مفاصل، یا درد در پشت گردن است.
اگر می خواهید درباره آرتریت روماتوئید بیشتر اطلاعات کسب کنید می توانید مقاله داشتن یک بارداری سالم در صورت داشتن روماتیسم مفصلی را با کلیک بر روی آن مطالعه کنید.

اسپوندیلوآرتریت در گردن

انواع دیگر آرتریت گردن اسپوندیلوآرتریت است که شامل آرتریت پسوریاتیک و اسپوندیلیت آنکیلوزان است که هم مفاصل و هم محل اتصال رباط ها و تاندون ها به استخوان ها را درگیر می کند.
آرتریت پسوریاتیک معمولا همراه با پسوریازیس (بیماری التهابی پوستی) است. درد آن زمانی شروع می شود که التهاب به مفاصل بین مهره ها رسیده باشد.
اسپوندیلیت آنکیلوزان باعث آسیب استخوان‌های ستون فقرات، لگن و مفاصل می شود.

دلایل ایجاد آرتروز گردن می‌تواند شامل عوامل ژنتیکی، سن، بیماری‌های التهابی، سبک زندگی و فعالیت بیش از حد باشد.

عوامل مرتبط با سن

با بالا رفتن سن، قدرت و انعطاف پذیری بافت‌های مفصلی کاهش و دچار آسیب می شوند. این اتفاق با گذشت زمان به علت فرسایش طبیعی بافت های مفاصل گردن و کاهش کیفیت آن ها است.

عوامل ژنتیکی

عوامل ژنتیکی در ایجاد آرتروز گردن نقش مهمی ایفا می کنند. برخی از افراد به دلیل وراثت ژنتیکی و سابقه گردن درد و اسپوندیلوز در خانواده، بیشتر در معرض خطر ابتلا به آرتروز گردن قرار می‌گیرند. برخی ژن‌ها ممکن است باعث تغییرات در ساختار و عملکرد مفاصل گردن شوند.

سبک زندگی و فعالیت بیش از حد

فعالیت‌های شدید و بیش از حد روی مفاصل گردن مانند باربری سنگین، ورزش‌های سنگین و ... ممکن است باعث فشار بیشتر و آسیب رساندن به مفاصل گردن شود. همچنین سبک زندگی افراد هم در ابتلا به آرتروز نقش مهمی دارد چون نداشتن تغذیه مناسب و ورزش منظم هم میتواند باعث چاقی و تحمیل فشار بیشتر به مفاصل گردن شود همچنین نحوه نشستن و خوابیدن نامناسب هم می تواند باعث آسیب به مهره ها، مفاصل و دیسک گردن شود. لازم است بدانید که سگار کشیدن هم می تواند احتمال ابتلا به آن را افزایش دهد.

بیماری‌های التهابی

برخی از بیماری‌های التهابی مانند آرتریت روماتوئید، لوپوس، پسوریازیس و ... نیز ممکن است باعث تغییرات در ساختار و عملکرد مفاصل گردن شوند و در نتیجه آرتروز گردن ایجاد شود.

آرتروز گردن ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد. اگر علامت داشته باشد، این‌ها شایع‌ترند:
درد گردن که با ثابت نگه داشتن طولانی گردن (مثلاً پشت میز) بدتر می‌شود
خشکی و سفتی گردن و محدودیت در چرخاندن یا خم کردن آن
احساس یا صدای ساییدگی هنگام چرخاندن گردن
یک برجستگی یا گره در گردن
سردرد
درد آرتروز گردن به کجا می‌زند؟ اگر خار استخوان یا دیسک به ریشه عصب فشار بیاورد، درد ممکن است به شانه، بازو و دست تیر بکشد و با بی‌حسی یا گزگز همراه باشد.
کی زودتر به پزشک بروید؟ اگر درد یا خشکی گردن بیشتر از چند روز طول کشید با پزشک صحبت کنید. اگر ضعف دست یا پا، اختلال در راه رفتن یا تغییر در کنترل ادرار و مدفوع دارید، فوراً مراجعه کنید؛ این‌ها ممکن است نشانه فشار روی نخاع باشند.

تشخیص آرتروز گردن با معاینه شروع می‌شود. پزشک درباره علائم و سابقه شما می‌پرسد و دامنه حرکت گردن، رفلکس‌ها و قدرت عضلات را بررسی می‌کند. گاهی راه رفتن شما را هم نگاه می‌کند تا ببیند فشار روی نخاع هست یا نه.
همه کسانی که گردن درد دارند به تصویربرداری نیاز ندارند. اگر پزشک لازم بداند، این روش‌ها کمک می‌کنند:

عکس رادیولوژی گردن

تغییرات ستون مهره مثل خار استخوان و کم شدن فاصله بین مهره‌ها را نشان می‌دهد و به رد کردن علت‌های نادرتر کمک می‌کند. معمولاً اولین تصویربرداری است. صفحه نوبت رادیولوژی مراکز را نشان می‌دهد.

ام آر آی (MRI)

با میدان مغناطیسی و امواج رادیویی تصویر دقیقی از دیسک‌ها، نخاع و عصب‌ها می‌دهد و نشان می‌دهد عصب کجا تحت فشار است. ام آر آی معمولاً وقتی لازم می‌شود که درد به دست تیر بکشد، بی‌حسی یا ضعف داشته باشید یا درمان‌های اولیه جواب نداده باشد. درباره جواب آن در مقاله ام آر آی گردن بخوانید.

سی تی اسکن (CT)

جزئیات استخوان‌ها را بهتر نشان می‌دهد. گاهی همراه با تزریق ماده حاجب در کانال نخاعی (سی تی میلوگرافی) انجام می‌شود تا نخاع و ریشه‌های عصبی بهتر دیده شوند. برای پیدا کردن مرکز، صفحه نوبت سی تی اسکن را ببینید.

تست‌های عصبی

نوار عصب و عضله (EMG) و بررسی سرعت هدایت عصب نشان می‌دهند پیام عصبی درست به عضلات می‌رسد یا نه.

آرتروز گردن درمان قطعی ندارد، اما درمان‌ها درد را کم می‌کنند و جلوی بدتر شدن را می‌گیرند. بیشتر افراد با درمان‌های غیرجراحی بهتر می‌شوند. هدف درمان این است که درد کم شود، کارهای روزمره‌تان را ادامه دهید و از آسیب دائمی به نخاع و عصب‌ها جلوگیری شود.
فیزیوتراپی و ورزش: فیزیوتراپیست تمرین‌هایی برای کشش و تقویت عضلات گردن و شانه یادتان می‌دهد. این یکی از بهترین درمان‌ها برای درد و خشکی است. گاهی کشش گردن (تراکشن) هم استفاده می‌شود.
دارو: داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی، شل‌کننده‌های عضلانی یا داروهای دیگری که برای درد عصبی به کار می‌روند. نوع و مقدار دارو را فقط پزشک تعیین می‌کند.
گرما یا سرما: کمپرس گرم یا یخ عضلات دردناک گردن را آرام می‌کند.
گردنبند طبی نرم: فقط برای مدت کوتاه و با نظر پزشک؛ استفاده طولانی عضلات گردن را ضعیف می‌کند.
حفظ وزن سالم و فعالیت منظم: مثلاً پیاده‌روی روزانه.

درمان با تزریق

اگر درد شدید باشد، پزشک ممکن است تزریق کورتون (استروئید) را پیشنهاد کند. روش‌های تزریقی دیگری هم در کلینیک‌ها انجام می‌شود، اما شواهد آن‌ها در منابع معتبر کمتر است؛ قبل از هر تزریقی درباره فایده و خطر آن با پزشک صحبت کنید.

جراحی

فقط وقتی لازم می‌شود که درمان‌های غیرجراحی جواب ندهند یا علائم عصبی مثل ضعف دست یا پا بدتر شوند. در جراحی فضای بیشتری برای نخاع و ریشه‌های عصبی ایجاد می‌شود؛ مثلاً با برداشتن دیسک بیرون‌زده یا خار استخوان.

برای پیشگیری می توان از همین امروز از مراقب سلامتی بود و اقداماتی را انجام داد تا در سن بالاتر دیرتر یا کمتر به این بیماری مبتلا شد. اقداماتی چون:
انجام ورزش های منظم و ساختن عضلات بیشتر، ورزش هایی برای تقویت عضلات گردن برای بهبود استحکام و انعطاف پذیری
حفظ وزن سالم و جلوگیری از چاقی برای کاهش فشار بر روی مفاصل گردن
توجه به نشستن، ایستادن، نحوه خوابیدن و حفظ بدن در وضعیت مناسب و صحیح
استفاده از تکنیک های کاهش استرس و اضطراب مثل مدیتیشن، تمرکز بر روی تنفس و یوگا

آرتروز گردن یک تغییر بسیار شایع و وابسته به سن در دیسک‌ها و مفاصل گردن است. ممکن است بی‌علامت باشد یا باعث درد و خشکی گردن شود. با دیسک گردن ارتباط دارد اما یکی نیست. تشخیص با معاینه و در صورت نیاز با رادیولوژی، ام آر آی یا سی تی اسکن است و بیشتر افراد با فیزیوتراپی و درمان‌های ساده بهتر می‌شوند.
برای گرفتن نوبت از مراکز تصویربرداری می‌توانید از ایران نوبت کمک بگیرید.

منابع:
clevelandclinic — cervical spondylosis
mayoclinic — cervical spondylosis
orthoinfo.aaos
cedars-sinai