علائم سرطان پروستات در مردان چیست؟ علائم هشدار و راه‌های تشخیص

سرطان پروستات یعنی رشد کنترل‌نشده سلول‌ها در پروستات؛ غده کوچکی زیر مثانه مردان که بخشی از مایع منی را می‌سازد.
مهم‌ترین نکته این است: سرطان پروستات در مراحل اولیه معمولاً هیچ علامتی ندارد. این سرطان اغلب از قسمت بیرونی پروستات شروع می‌شود و تا وقتی بزرگ نشود یا پخش نشود، به مجرای ادرار فشار نمی‌آورد.
پس نداشتن علامت یعنی لزوماً سالم بودن نیست. و برعکس، داشتن مشکل ادراری هم یعنی لزوماً سرطان نیست. در ادامه این دو را از هم جدا کرده‌ایم.
اگر پزشک برای بررسی پروستات سونوگرافی خواسته است، مطلب سونوگرافی پروستات را هم ببینید.

وقتی سرطان پروستات بزرگ‌تر شود یا به جای دیگری برسد، ممکن است این نشانه‌ها دیده شوند. هیچ‌کدام به‌تنهایی یعنی سرطان نیست، ولی باید زود به پزشک بگویید:
خون در ادرار یا مایع منی
درد استخوان، به‌خصوص کمر، لگن یا ران که دلیل روشنی ندارد
کاهش وزن بدون رژیم و کم شدن اشتها
درد در بیضه‌ها
مشکل تازه در نعوظ (درباره دلایل دیگر آن در مطلب اختلال نعوظ بخوانید)
بی‌حسی یا ضعف تازه در پاها، یا مشکل تازه در کنترل ادرار و مدفوع؛ این مورد را همان روز با پزشک یا اورژانس در میان بگذارید.

این علائم ادراری در مردان خیلی شایع‌اند و بیشتر وقت‌ها به خاطر بزرگی خوش‌خیم پروستات هستند، نه سرطان. بزرگی خوش‌خیم یعنی پروستات با بالا رفتن سن بزرگ می‌شود، اما سرطانی نیست:
تکرر ادرار، به‌خصوص بیدار شدن شبانه برای دستشویی
سخت شروع شدن ادرار یا نیاز به زور زدن
جریان ادرار ضعیف یا قطع و وصل شونده
احساس خالی نشدن کامل مثانه
فوریت ادرار، یعنی وقتی احساس نیاز می‌کنید نمی‌توانید زیاد صبر کنید
چکه کردن ادرار بعد از دستشویی
عفونت پروستات هم می‌تواند علائم مشابهی بدهد. چون این علائم بین چند بیماری مشترک است، فقط پزشک با معاینه و آزمایش می‌تواند علت را بگوید. پس آن‌ها را نادیده نگیرید، ولی هم خودتان را با «حتماً سرطان است» نترسانید.

اگر هر کدام از علائم ادراری بالا را دارید، حتی خفیف، یک نوبت معمولی پیش پزشک عمومی یا متخصص اورولوژی بگیرید.
اگر خون در ادرار یا منی، درد استخوان بی‌دلیل یا کاهش وزن بی‌دلیل دارید، زودتر مراجعه کنید.
اگر سابقه سرطان پروستات در پدر یا برادر دارید، درباره زمان شروع بررسی‌ها با پزشک صحبت کنید.
اگر اصلاً نمی‌توانید ادرار کنید و زیر شکم درد دارید، همان موقع به اورژانس بروید.

تشخیص سرطان پروستات چند مرحله دارد و پزشک بر اساس علائم و شرایط شما تصمیم می‌گیرد کدام لازم است:

معاینه و صحبت با پزشک

پزشک درباره علائم و سابقه خانوادگی می‌پرسد. ممکن است معاینه انگشتی از راه مقعد انجام دهد تا اندازه و سفتی پروستات را حس کند. این معاینه کوتاه است.

آزمایش خون PSA

PSA ماده‌ای است که پروستات می‌سازد. بالا بودن آن یعنی پروستات نیاز به بررسی بیشتر دارد، ولی به‌تنهایی یعنی سرطان نیست؛ بزرگی خوش‌خیم و عفونت پروستات هم آن را بالا می‌برند. معنی عدد شما را فقط پزشک با توجه به شرایطتان می‌گوید.

ام آر آی پروستات

اگر PSA یا معاینه نگران‌کننده باشد، اغلب قبل از نمونه‌برداری ام آر آی انجام می‌شود تا قسمت مشکوک بهتر دیده شود. برای پیدا کردن مرکز، صفحه نوبت ام آر آی را ببینید.

سونوگرافی

سونوگرافی اندازه پروستات و مثانه را نشان می‌دهد و هنگام نمونه‌برداری هم به راهنمایی سوزن کمک می‌کند. اما سونوگرافی به‌تنهایی سرطان را تأیید یا رد نمی‌کند. نوبت آن از صفحه نوبت سونوگرافی و آمادگی آن در آمادگی قبل از سونوگرافی آمده است.

نمونه‌برداری (بیوپسی)

تشخیص قطعی فقط با بیوپسی است؛ یعنی چند تکه کوچک از پروستات با سوزن برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می‌شود. مراکز را در صفحه نوبت بیوپسی پروستات ببینید.
اگر جواب ام آر آی یا سونوگرافی را دارید و می‌خواهید نظر دوم بگیرید، از تفسیر آنلاین تصاویر پزشکی کمک بگیرید.

درمان سرطان پروستات به مرحله و نوع سرطان، سرعت رشد آن، وضعیت کلی سلامت شما و انتخاب خودتان بستگی دارد. تصمیم را تیم درمان همراه شما می‌گیرد. گزینه‌های رایج:
۱. پیگیری فعال: اگر سرطان کوچک و کم‌خطر باشد، گاهی درمان فوری لازم نیست. پزشک با آزمایش و تصویربرداری منظم وضعیت را زیر نظر می‌گیرد و اگر تغییری دید، درمان را شروع می‌کند.
۲. جراحی: برداشتن پروستات، معمولاً وقتی سرطان داخل پروستات مانده است.
۳. پرتودرمانی: استفاده از پرتوهای پرانرژی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی.
۴. هورمون‌درمانی: کم کردن اثر هورمون مردانه که به رشد این سرطان کمک می‌کند.
۵. شیمی‌درمانی و درمان‌های دیگر: بیشتر وقتی سرطان به بیرون از پروستات رسیده باشد.
هر روش فواید و عوارض خودش را دارد. سؤال‌هایتان را درباره اثر درمان بر ادرار و توان جنسی حتماً از پزشک بپرسید.

راه قطعی برای پیشگیری از سرطان پروستات شناخته نشده است. اما چند عادت سالم ممکن است خطر را کم کند و برای کل بدن هم خوب است:
غذای سالم: میوه و سبزی زیاد بخورید و از غذاهای پرچرب و فرآوری‌شده کمتر استفاده کنید.
تحرک منظم: بیشتر روزهای هفته ورزش کنید.
وزن مناسب: وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید.
مشورت درباره مکمل‌ها: قبل از مصرف هر مکمل برای «پیشگیری» با پزشک صحبت کنید.
اگر سابقه خانوادگی دارید، زودتر درباره بررسی‌های لازم با پزشک صحبت کنید.

سرطان پروستات در شروع اغلب بی‌صداست، و بیشتر مشکلات ادراری مردان هم از بزرگی خوش‌خیم پروستات است. پس به‌جای حدس زدن، علائم را با پزشک در میان بگذارید. خون در ادرار یا منی، درد استخوان و کاهش وزن بی‌دلیل را جدی بگیرید.
منابع: NHS (Prostate cancer symptoms؛ Prostate enlargement)، Cleveland Clinic (Prostate Cancer)، Mayo Clinic (Prostate cancer)، National Cancer Institute (Prostate Cancer Treatment PDQ)
nhs.uk
clevelandclinic
mayoclinic