سونوگرافی چیست؟ | راهنمای جامع از زبان پزشک سونوگرافیست
سونوگرافی با امواج صوتی و پروب روی پوست تصویر می‌سازد، نه با پرتو ایکس. کاربرد، محدودیت، و این نکته را ساده میخوانید که آمادگی هر نوع را از مرکز بپرسید.
سونوگرافی شکم و لگن چیست و چگونه انجام می‌شود؟
سونوگرافی شکم با امواج صوتی کبد، کیسه صفرا، کلیه و سایر اندام‌های شکمی را نشان می‌دهد. آمادگی، نحوه انجام، ایمنی در بارداری و نوبت آنلاین را در مجله ایران نوبت بخوانید.
- 1405/05/28
آنچه در این مقاله میخوانید
مقدمه
سونوگرافی شکم چیست و پزشک چرا آن را می‌نویسد؟ اگر برای درد شکم، سنگ صفرا، کبد چرب یا بررسی کلیه برایتان سونوگرافی شکمی نوشته‌اند و نمی‌دانید با سونوگرافی لگن یا بارداری چه فرقی دارد، این راهنما را بخوانید.
سونوگرافی شکم چیست؟
سونوگرافی شکم یا سونوگرافی شکمی یک تصویربرداری بدون اشعه از اندام‌های داخل شکم است. دستگاه با امواج صوتی با فرکانس بالا کار می‌کند؛ این صدا را گوش انسان نمی‌شنود. کارشناس ژل محلول در آب روی پوست می‌گذارد و پروب (ترانسدیوسر) را روی شکم حرکت می‌دهد. امواج از ژل وارد بدن می‌شوند، از بافت‌ها برمی‌گردند و رایانه همان لحظه تصویر می‌سازد. در فارسی به آن سونوگرافی احشاء شکم یا، اگر نسخه هر دو ناحیه را پوشانده باشد، سونوگرافی شکم و لگن هم می‌گویند.
این مطلب جای راهنمای کلی سونوگرافی چیست؟ را نمی‌گیرد. آن مقاله انواع سونو، پروب و سونوگرافیست را شرح می‌دهد؛ اینجا روی همان آزمایش رایجی تمرکز داریم که برای کبد، کیسه صفرا، کلیه، آئورت و درد شکم نوشته می‌شود. می‌توانید برای نوبت سونوگرافی به‌صورت آنلاین درخواست ثبت کنید.
پزشک وقتی آن را می‌نویسد که معاینه به تصویر اندام‌های نرم شکم نیاز داشته باشد. بسته به نسخه، فقط بالای شکم دیده می‌شود یا کلیه و مثانه هم اضافه می‌شود.
این مطلب جای راهنمای کلی سونوگرافی چیست؟ را نمی‌گیرد. آن مقاله انواع سونو، پروب و سونوگرافیست را شرح می‌دهد؛ اینجا روی همان آزمایش رایجی تمرکز داریم که برای کبد، کیسه صفرا، کلیه، آئورت و درد شکم نوشته می‌شود. می‌توانید برای نوبت سونوگرافی به‌صورت آنلاین درخواست ثبت کنید.
پزشک وقتی آن را می‌نویسد که معاینه به تصویر اندام‌های نرم شکم نیاز داشته باشد. بسته به نسخه، فقط بالای شکم دیده می‌شود یا کلیه و مثانه هم اضافه می‌شود.
سونوگرافی شکم چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟
رادیولوژیست یا سونوگرافیست با این آزمایش نمای زنده اندام‌های نرم شکم را می‌بیند؛ نه یک عکس ثابت مثل رادیولوژی ساده. پروتکل دقیق را نسخه پزشک و مرکز تعیین می‌کنند. همه مراجعه‌ها لزوماً همه اعضا را پوشش نمی‌دهند.
موارد شایعی که روی تصویر یا در گزارش بررسی می‌شود عبارت‌اند از:
- کبد: اندازه، بافت، نشانه کبد چرب، کیست یا ضایعه
- کیسه صفرا و مجاری صفراوی: سنگ، ضخامت جدار، اتساع مجرا
- لوزالمعده (پانکراس): تا جایی که گاز روده اجازه بدهد
- طحال: اندازه و ضایعه
- کلیه‌ها و در صورت نیاز مسیر ادرار: سنگ، هیدرونفروز، کیست
- آئورت شکمی و گاهی سایر عروق با داپلر
- مثانه وقتی پروتکل ادراری یا لگنی باشد
- مایع آزاد شکم (آسیت) اگر مشکوک باشد
چون تصویر لحظه‌ای است، حرکت اندام و جریان خون هم دیده می‌شود. داپلر بخشی اختیاری از همان نوبت است و وقتی پزشک به تنگی، لخته یا خون‌رسانی اندام شک کند به کار می‌آید. برای جزئیات گزارش کبد می‌توانید مطلب چگونه گزارش سونوگرافی کبد خود را تفسیر کنیم؟ را هم بخوانید.
سونوگرافی استخوان و هوای ریه را خوب نشان نمی‌دهد. روده پر از گاز می‌تواند پانکراس یا بخش‌هایی از شکم را بپوشاند. یافته روی تصویر به‌تنهایی تشخیص نهایی نیست و کنار آزمایش و معاینه خوانده می‌شود.
موارد شایعی که روی تصویر یا در گزارش بررسی می‌شود عبارت‌اند از:
- کبد: اندازه، بافت، نشانه کبد چرب، کیست یا ضایعه
- کیسه صفرا و مجاری صفراوی: سنگ، ضخامت جدار، اتساع مجرا
- لوزالمعده (پانکراس): تا جایی که گاز روده اجازه بدهد
- طحال: اندازه و ضایعه
- کلیه‌ها و در صورت نیاز مسیر ادرار: سنگ، هیدرونفروز، کیست
- آئورت شکمی و گاهی سایر عروق با داپلر
- مثانه وقتی پروتکل ادراری یا لگنی باشد
- مایع آزاد شکم (آسیت) اگر مشکوک باشد
چون تصویر لحظه‌ای است، حرکت اندام و جریان خون هم دیده می‌شود. داپلر بخشی اختیاری از همان نوبت است و وقتی پزشک به تنگی، لخته یا خون‌رسانی اندام شک کند به کار می‌آید. برای جزئیات گزارش کبد می‌توانید مطلب چگونه گزارش سونوگرافی کبد خود را تفسیر کنیم؟ را هم بخوانید.
سونوگرافی استخوان و هوای ریه را خوب نشان نمی‌دهد. روده پر از گاز می‌تواند پانکراس یا بخش‌هایی از شکم را بپوشاند. یافته روی تصویر به‌تنهایی تشخیص نهایی نیست و کنار آزمایش و معاینه خوانده می‌شود.
کاربردهای سونوگرافی شکم
پزشک عمومی، فوق‌تخصص گوارش، اورولوژیست، جراح، متخصص داخلی یا زنان وقتی به تصویر سریع و بدون اشعه از شکم نیاز دارند همین آزمایش را می‌نویسند. کاربرد شایع به معنی تجویز همیشگی نیست؛ تصمیم با معاینه و شرح حال است.
درد و نفخ شکم:
شایع‌ترین دلیل نوشتن سونوگرافی شکم درد ربع راست بالا، درد پهلو، سنگینی بعد از غذای چرب یا بزرگ‌شدن شکم است. آزمایش می‌تواند سنگ صفرا، اتساع مجرا، بزرگی کبد یا طحال، مایع آزاد یا هیدرونفروز را نشان دهد یا رد کند. اگر شک به اورژانس جراحی باشد ممکن است همان روز سی‌تی هم نوشته شود.
سنگ کیسه صفرا و مجاری صفراوی:
سونوگرافی معمولاً اولین انتخاب برای سنگ کیسه صفرا است. پزشک سنگ داخل کیسه، ضخامت جدار، مایع دور کیسه و گشادشدن مجرای مشترک را می‌بیند. سنگ ریز داخل مجرای باریک گاهی دیده نمی‌شود و آزمایش تکمیلی لازم می‌شود.
کبد و آزمایش‌های کبدی:
اگر آنزیم کبد بالا باشد یا پزشک به کبد چرب، کیست، ضایعه یا بزرگی کبد شک کند، سونو نقطه شروع رایجی است. شدت دقیق فیبروز یا ماهیت قطعی هر توده همیشه از روی سونو به‌تنهایی معلوم نمی‌شود.
کلیه و مجاری ادراری:
برای درد پهلو، خون در ادرار یا سابقه سنگ، سونو کلیه و مثانه را نشان می‌دهد و اتساع سیستم جمع‌کننده را مشخص می‌کند. بعضی سنگ‌های حالب ممکن است روی سونو دیده نشوند. مطلب تشخیص سنگ کلیه با سونوگرافی را جداگانه بخوانید.
آئورت شکمی:
در افراد در معرض خطر، سونو روش استاندارد غربالگری آنوریسم آئورت شکمی است. قطر رگ اندازه گرفته می‌شود. این کار جای سونوگرافی رنگی کامل عروق را در همه بیماران نمی‌گیرد.
بزرگی اندام، توده و هدایت نمونه‌برداری:
اگر پزشک طحال بزرگ، توده قابل لمس یا مایع برای کشیدن دیده باشد، سونو محل را روشن می‌کند و گاهی سوزن بیوپسی یا آسپیراسیون را هدایت می‌کند. آن بخش جدا از سونوی تشخیصی ساده توضیح داده می‌شود.
درد و نفخ شکم:
شایع‌ترین دلیل نوشتن سونوگرافی شکم درد ربع راست بالا، درد پهلو، سنگینی بعد از غذای چرب یا بزرگ‌شدن شکم است. آزمایش می‌تواند سنگ صفرا، اتساع مجرا، بزرگی کبد یا طحال، مایع آزاد یا هیدرونفروز را نشان دهد یا رد کند. اگر شک به اورژانس جراحی باشد ممکن است همان روز سی‌تی هم نوشته شود.
سنگ کیسه صفرا و مجاری صفراوی:
سونوگرافی معمولاً اولین انتخاب برای سنگ کیسه صفرا است. پزشک سنگ داخل کیسه، ضخامت جدار، مایع دور کیسه و گشادشدن مجرای مشترک را می‌بیند. سنگ ریز داخل مجرای باریک گاهی دیده نمی‌شود و آزمایش تکمیلی لازم می‌شود.
کبد و آزمایش‌های کبدی:
اگر آنزیم کبد بالا باشد یا پزشک به کبد چرب، کیست، ضایعه یا بزرگی کبد شک کند، سونو نقطه شروع رایجی است. شدت دقیق فیبروز یا ماهیت قطعی هر توده همیشه از روی سونو به‌تنهایی معلوم نمی‌شود.
کلیه و مجاری ادراری:
برای درد پهلو، خون در ادرار یا سابقه سنگ، سونو کلیه و مثانه را نشان می‌دهد و اتساع سیستم جمع‌کننده را مشخص می‌کند. بعضی سنگ‌های حالب ممکن است روی سونو دیده نشوند. مطلب تشخیص سنگ کلیه با سونوگرافی را جداگانه بخوانید.
آئورت شکمی:
در افراد در معرض خطر، سونو روش استاندارد غربالگری آنوریسم آئورت شکمی است. قطر رگ اندازه گرفته می‌شود. این کار جای سونوگرافی رنگی کامل عروق را در همه بیماران نمی‌گیرد.
بزرگی اندام، توده و هدایت نمونه‌برداری:
اگر پزشک طحال بزرگ، توده قابل لمس یا مایع برای کشیدن دیده باشد، سونو محل را روشن می‌کند و گاهی سوزن بیوپسی یا آسپیراسیون را هدایت می‌کند. آن بخش جدا از سونوی تشخیصی ساده توضیح داده می‌شود.
سونوگرافی شکم چگونه انجام می‌شود؟
روند کار در بیشتر مراکز تصویربرداری شبیه هم است و خود تصویربرداری کوتاه است.
۱. کارشناس هویت و نسخه را می‌گیرد و می‌پرسد ناشتا هستید یا مثانه پر است؛ اگر آمادگی ناقص باشد ممکن است نوبت جابه‌جا شود.
۲. زیور ناحیه شکم را درمی‌آورید و لباس راحت می‌پوشید. گاهی گان می‌دهند یا فقط لباس را تا قفسه سینه بالا می‌زنید.
۳. روی تخت به پشت می‌خوابید. چراغ اتاق معمولاً کم می‌شود تا صفحه بهتر دیده شود.
۴. ژل خنک روی پوست مالیده می‌شود تا هوا بین پروب و پوست نماند.
۵. پروب با فشار ملایم روی شکم حرکت می‌کند. ممکن است به پهلو بچرخید یا چند ثانیه نفس را نگه دارید تا کبد و کلیه از زیر دنده دیده شوند.
۶. اگر مثانه هم در نسخه باشد، بعد از گرفتن نماهای لازم اجازه می‌دهند خالی کنید و گاهی یک نمای بعد از تخلیه هم گرفته می‌شود.
تزریق و ماده حاجب برای سونوی معمولی شکم لازم نیست. فشار پروب گاهی ناراحت‌کننده است، به‌خصوص روی نقطه دردناک یا وقتی مثانه پر است، اما نباید درد شدید پایدار بماند؛ همان لحظه بگویید. ژل را پاک می‌کنند و همان روز به کار عادی برمی‌گردید.
برای رزرو آنلاین در سایر شهرها می‌توانید از این دکمه استفاده کنید:
۱. کارشناس هویت و نسخه را می‌گیرد و می‌پرسد ناشتا هستید یا مثانه پر است؛ اگر آمادگی ناقص باشد ممکن است نوبت جابه‌جا شود.
۲. زیور ناحیه شکم را درمی‌آورید و لباس راحت می‌پوشید. گاهی گان می‌دهند یا فقط لباس را تا قفسه سینه بالا می‌زنید.
۳. روی تخت به پشت می‌خوابید. چراغ اتاق معمولاً کم می‌شود تا صفحه بهتر دیده شود.
۴. ژل خنک روی پوست مالیده می‌شود تا هوا بین پروب و پوست نماند.
۵. پروب با فشار ملایم روی شکم حرکت می‌کند. ممکن است به پهلو بچرخید یا چند ثانیه نفس را نگه دارید تا کبد و کلیه از زیر دنده دیده شوند.
۶. اگر مثانه هم در نسخه باشد، بعد از گرفتن نماهای لازم اجازه می‌دهند خالی کنید و گاهی یک نمای بعد از تخلیه هم گرفته می‌شود.
تزریق و ماده حاجب برای سونوی معمولی شکم لازم نیست. فشار پروب گاهی ناراحت‌کننده است، به‌خصوص روی نقطه دردناک یا وقتی مثانه پر است، اما نباید درد شدید پایدار بماند؛ همان لحظه بگویید. ژل را پاک می‌کنند و همان روز به کار عادی برمی‌گردید.
برای رزرو آنلاین در سایر شهرها می‌توانید از این دکمه استفاده کنید:
آمادگی قبل از سونوگرافی شکم
آمادگی به همان ناحیه‌ای بستگی دارد که پزشک نوشته است. دستور مرکز را جلوتر بخوانید؛ متن کلی اینترنت جای برگه نوبت را نمی‌گیرد. جزئیات انواع سونو را در آمادگی قبل از سونوگرافی های مختلف هم آورده‌ایم.
بالای شکم، کبد، کیسه صفرا و پانکراس:
معمولاً باید حدود ۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید. بعضی مراکز تا ۸ تا ۱۲ ساعت می‌خواهند. غذا، شیر و نوشیدنی گازدار گاز روده می‌سازند و کیسه صفرا را خالی می‌کنند؛ هر دو کیفیت تصویر را پایین می‌آورند. آب ساده یا داروی ضروری با جرعه آب را اغلب اجازه می‌دهند، مگر مرکز خلافش را گفته باشد. شب قبل غذای کم‌چرب مناسب‌تر است.
کلیه، مثانه و لگن از روی شکم:
معمولاً مثانه باید پر باشد. حدود یک ساعت قبل چند لیوان آب بدون گاز بنوشید و تا پایان تصویربرداری دستشویی نروید. مثانه پر روده را کنار می‌زند و جدار مثانه و اندام‌های لگن بهتر دیده می‌شوند. اگر فقط کلیه بدون مثانه خواسته شده باشد، دستور مرکز ممکن است فرق کند.
نسخه ترکیبی شکم و لگن:
رایج است که هم ناشتایی و هم مثانه پر لازم باشد. اول بالای شکم را با مثانه پر می‌گیرند، بعد اجازه تخلیه می‌دهند. از قبل بپرسید تا یک‌باره هر دو را خراب نکنید.
داروها را قطع نکنید مگر پزشک معالج گفته باشد. اگر دیابت دارید و باید ناشتا بمانید، نوبت صبح بگیرید و مقدار انسولین یا قرص را با پزشک هماهنگ کنید. نسخه، آزمایش‌های کبدی یا ادراری و سونوهای قبلی را همراه ببرید.
بالای شکم، کبد، کیسه صفرا و پانکراس:
معمولاً باید حدود ۶ تا ۸ ساعت ناشتا باشید. بعضی مراکز تا ۸ تا ۱۲ ساعت می‌خواهند. غذا، شیر و نوشیدنی گازدار گاز روده می‌سازند و کیسه صفرا را خالی می‌کنند؛ هر دو کیفیت تصویر را پایین می‌آورند. آب ساده یا داروی ضروری با جرعه آب را اغلب اجازه می‌دهند، مگر مرکز خلافش را گفته باشد. شب قبل غذای کم‌چرب مناسب‌تر است.
کلیه، مثانه و لگن از روی شکم:
معمولاً مثانه باید پر باشد. حدود یک ساعت قبل چند لیوان آب بدون گاز بنوشید و تا پایان تصویربرداری دستشویی نروید. مثانه پر روده را کنار می‌زند و جدار مثانه و اندام‌های لگن بهتر دیده می‌شوند. اگر فقط کلیه بدون مثانه خواسته شده باشد، دستور مرکز ممکن است فرق کند.
نسخه ترکیبی شکم و لگن:
رایج است که هم ناشتایی و هم مثانه پر لازم باشد. اول بالای شکم را با مثانه پر می‌گیرند، بعد اجازه تخلیه می‌دهند. از قبل بپرسید تا یک‌باره هر دو را خراب نکنید.
داروها را قطع نکنید مگر پزشک معالج گفته باشد. اگر دیابت دارید و باید ناشتا بمانید، نوبت صبح بگیرید و مقدار انسولین یا قرص را با پزشک هماهنگ کنید. نسخه، آزمایش‌های کبدی یا ادراری و سونوهای قبلی را همراه ببرید.
چقدر طول می‌کشد و درد دارد؟
خود تصویربرداری معمولاً حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد. اگر چند ناحیه با هم نوشته شده باشد یا گاز و چربی دید را سخت کند، ممکن است کمی بیشتر شود. از ورود تا گرفتن فایل یا سی‌دی اغلب نیم تا یک ساعت است و به شلوغی مرکز بستگی دارد.
سونوگرافی شکم درد ندارد و سوزن و ماده حاجب ندارد. فشار پروب یا نگه داشتن نفس کوتاه است. بعد از آزمایش محدودیتی برای غذا یا فعالیت نیست؛ اگر ناشتا آمده‌اید همان‌جا می‌توانید بخورید. اشعه در بدن باقی نمی‌ماند چون از ابتدا اشعه ایکس به کار نرفته است.
سونوگرافی شکم درد ندارد و سوزن و ماده حاجب ندارد. فشار پروب یا نگه داشتن نفس کوتاه است. بعد از آزمایش محدودیتی برای غذا یا فعالیت نیست؛ اگر ناشتا آمده‌اید همان‌جا می‌توانید بخورید. اشعه در بدن باقی نمی‌ماند چون از ابتدا اشعه ایکس به کار نرفته است.
ایمنی، بارداری، اشعه
سونوگرافی تشخیصی از اشعه یونیزان استفاده نمی‌کند. برخلاف رادیولوژی ساده و سی‌تی، پرتو ایکس ندارد و دوز تجمعی اشعه برای این آزمایش معنی ندارد. منابع معتبر بیمارآموز مثل NHS، کلینیک کلیولند و RadiologyInfo تأکید می‌کنند سونوی استاندارد اثر زیان‌بار شناخته‌شده‌ای روی انسان ندارد.
در بارداری سونوگرافی روش تصویربرداری معمول است؛ همین فناوری رشد جنین را هم نشان می‌دهد. اگر پزشک برای درد شکم، سنگ صفرا یا کلیه در بارداری سونوی شکمی بنویسد، معمولاً به‌جای سی‌تی انتخاب می‌شود تا جنین در معرض اشعه ایکس نباشد. باز هم بگویید باردار هستید یا ممکن است باشید تا پروتکل و فشار پروب تنظیم شود.
ایمن بودن به معنی تکرار بی‌دلیل نیست. هر تصویربرداری وقتی مفید است که به تصمیم درمان کمک کند. سونوی تشخیصی شکم جای سی‌تی اورژانس یا ام‌آرآی را در همه موقعیت‌ها نمی‌گیرد. کودکان هم معمولاً با سونو شروع می‌شوند چون اشعه ندارد؛ اگر تصویر کافی نباشد پزشک روش دیگر را جداگانه توضیح می‌دهد.
در بارداری سونوگرافی روش تصویربرداری معمول است؛ همین فناوری رشد جنین را هم نشان می‌دهد. اگر پزشک برای درد شکم، سنگ صفرا یا کلیه در بارداری سونوی شکمی بنویسد، معمولاً به‌جای سی‌تی انتخاب می‌شود تا جنین در معرض اشعه ایکس نباشد. باز هم بگویید باردار هستید یا ممکن است باشید تا پروتکل و فشار پروب تنظیم شود.
ایمن بودن به معنی تکرار بی‌دلیل نیست. هر تصویربرداری وقتی مفید است که به تصمیم درمان کمک کند. سونوی تشخیصی شکم جای سی‌تی اورژانس یا ام‌آرآی را در همه موقعیت‌ها نمی‌گیرد. کودکان هم معمولاً با سونو شروع می‌شوند چون اشعه ندارد؛ اگر تصویر کافی نباشد پزشک روش دیگر را جداگانه توضیح می‌دهد.
تفاوت با سی‌تی، ام‌آرآی، رادیولوژی، و سونوگرافی لگن/واژینال
سونوگرافی شکم را با بقیه تصویربرداری‌های شکم قاطی نکنید. هر کدام سؤال جداگانه‌ای را جواب می‌دهند.
- سونوگرافی شکم: بدون اشعه، در دسترس، مناسب بافت نرم و سنگ صفرا و غربالگری اولیه کلیه یا آئورت. گاز، چاقی و استخوان محدودش می‌کنند.
- رادیولوژی ساده: اشعه ایکس؛ برای بعضی سنگ‌های کدر یا الگوی گاز روده به کار می‌آید، نه بافت کبد و کیسه صفرا.
- سی‌تی اسکن: جزئیات استخوان، ریه، روده و تروما یا شکم حاد پیچیده را بهتر می‌دهد، اما اشعه یونیزان دارد و گاهی ماده حاجب می‌خواهد.
- ام‌آرآی: اشعه ندارد و بافت نرم را دقیق‌تر نشان می‌دهد؛ گران‌تر و طولانی‌تر است و برای همه مراکز یا همه اورژانس‌ها اول انتخاب نیست.
- سونوگرافی لگن از روی شکم: رحم، تخمدان، پروستات یا مثانه را با مثانه پر می‌بیند؛ کبد و کیسه صفرا را به‌طور کامل پوشش نمی‌دهد.
- سونوگرافی واژینال: پروب وارد واژن می‌شود و جزئیات رحم و تخمدان بیشتر است. مطلب سونوگرافی واژینال را جدا بخوانید.
قاعده ساده: سونو برای شروع بدون اشعه، سی‌تی وقتی جزئیات بیشتر یا اورژانس پیچیده لازم است، ام‌آرآی وقتی بافت نرم اولویت دارد، رادیولوژی وقتی سؤال استخوان یا گاز است. اگر پزشک دو روش نوشته، معمولاً اول سونو گرفته می‌شود. اصول کلی را در سونوگرافی چیست؟ و آمادگی را در آمادگی قبل از سونوگرافی های مختلف ببینید.
- سونوگرافی شکم: بدون اشعه، در دسترس، مناسب بافت نرم و سنگ صفرا و غربالگری اولیه کلیه یا آئورت. گاز، چاقی و استخوان محدودش می‌کنند.
- رادیولوژی ساده: اشعه ایکس؛ برای بعضی سنگ‌های کدر یا الگوی گاز روده به کار می‌آید، نه بافت کبد و کیسه صفرا.
- سی‌تی اسکن: جزئیات استخوان، ریه، روده و تروما یا شکم حاد پیچیده را بهتر می‌دهد، اما اشعه یونیزان دارد و گاهی ماده حاجب می‌خواهد.
- ام‌آرآی: اشعه ندارد و بافت نرم را دقیق‌تر نشان می‌دهد؛ گران‌تر و طولانی‌تر است و برای همه مراکز یا همه اورژانس‌ها اول انتخاب نیست.
- سونوگرافی لگن از روی شکم: رحم، تخمدان، پروستات یا مثانه را با مثانه پر می‌بیند؛ کبد و کیسه صفرا را به‌طور کامل پوشش نمی‌دهد.
- سونوگرافی واژینال: پروب وارد واژن می‌شود و جزئیات رحم و تخمدان بیشتر است. مطلب سونوگرافی واژینال را جدا بخوانید.
قاعده ساده: سونو برای شروع بدون اشعه، سی‌تی وقتی جزئیات بیشتر یا اورژانس پیچیده لازم است، ام‌آرآی وقتی بافت نرم اولویت دارد، رادیولوژی وقتی سؤال استخوان یا گاز است. اگر پزشک دو روش نوشته، معمولاً اول سونو گرفته می‌شود. اصول کلی را در سونوگرافی چیست؟ و آمادگی را در آمادگی قبل از سونوگرافی های مختلف ببینید.
محدودیت‌ها و نکته پایانی
سونوگرافی شکم ابزار دقیقی است، اما محدودیت دارد:
- جای معاینه بالینی و آزمایش خون را نمی‌گیرد و برای غربالگری بدون علت مناسب نیست.
- گاز روده پانکراس و بخشی از حالب را می‌پوشاند.
- چاقی امواج را ضعیف می‌کند و عمق تصویر کم می‌شود.
- استخوان مانع عبور صوت است؛ ریه پر از هوا هم مناسب سونو نیست.
- بعضی سنگ‌های ریز حالب یا ضایعه‌های کوچک کبد روی سونو دیده نمی‌شوند و سی‌تی یا ام‌آرآی لازم می‌شود.
- کیفیت به مهارت اپراتور و همکاری بیمار (ناشتایی، مثانه پر، حبس نفس) وابسته است.
جواب را رادیولوژیست یا سونوگرافیست می‌نویسد و پزشک معالج کنار شرح حال می‌خواند. تشخیص را از روی تصویر و جست‌وجوی اینترنتی برای خودتان نگذارید. اگر سونو را گرفته‌اید و دسترسی سریع به پزشک ندارید، می‌توانید از تفسیر آنلاین تصاویر پزشکی ایران نوبت استفاده کنید.
برای رزرو نوبت سونوگرافی شهر و مرکز نزدیک را انتخاب کنید و قبل از مراجعه منتظر تأیید بمانید.
سونوگرافی شکم یک تصویربرداری کوتاه و بدون اشعه ایکس است که کبد، کیسه صفرا، کلیه و در صورت نیاز آئورت و مثانه را نشان می‌دهد. برای درد شکم، سنگ صفرا، کبد چرب و سنگ کلیه معمولاً اولین انتخاب است. ناشتایی چندساعته یا مثانه پر را جدی بگیرید تا تصویر قابل استفاده باشد. اگر پزشک برایتان سونوگرافی شکم نوشته، از سایت ایران نوبت می‌توانید مرکز مناسب شهرتان را پیدا کنید و نوبت را بدون مراجعه حضوری ثبت کنید.
- جای معاینه بالینی و آزمایش خون را نمی‌گیرد و برای غربالگری بدون علت مناسب نیست.
- گاز روده پانکراس و بخشی از حالب را می‌پوشاند.
- چاقی امواج را ضعیف می‌کند و عمق تصویر کم می‌شود.
- استخوان مانع عبور صوت است؛ ریه پر از هوا هم مناسب سونو نیست.
- بعضی سنگ‌های ریز حالب یا ضایعه‌های کوچک کبد روی سونو دیده نمی‌شوند و سی‌تی یا ام‌آرآی لازم می‌شود.
- کیفیت به مهارت اپراتور و همکاری بیمار (ناشتایی، مثانه پر، حبس نفس) وابسته است.
جواب را رادیولوژیست یا سونوگرافیست می‌نویسد و پزشک معالج کنار شرح حال می‌خواند. تشخیص را از روی تصویر و جست‌وجوی اینترنتی برای خودتان نگذارید. اگر سونو را گرفته‌اید و دسترسی سریع به پزشک ندارید، می‌توانید از تفسیر آنلاین تصاویر پزشکی ایران نوبت استفاده کنید.
برای رزرو نوبت سونوگرافی شهر و مرکز نزدیک را انتخاب کنید و قبل از مراجعه منتظر تأیید بمانید.
سونوگرافی شکم یک تصویربرداری کوتاه و بدون اشعه ایکس است که کبد، کیسه صفرا، کلیه و در صورت نیاز آئورت و مثانه را نشان می‌دهد. برای درد شکم، سنگ صفرا، کبد چرب و سنگ کلیه معمولاً اولین انتخاب است. ناشتایی چندساعته یا مثانه پر را جدی بگیرید تا تصویر قابل استفاده باشد. اگر پزشک برایتان سونوگرافی شکم نوشته، از سایت ایران نوبت می‌توانید مرکز مناسب شهرتان را پیدا کنید و نوبت را بدون مراجعه حضوری ثبت کنید.
سونوگرافی شکم تصویربرداری با امواج صوتی از اندام‌های داخل شکم است. ژل و پروب روی پوست قرار می‌گیرند و کبد، کیسه صفرا، کلیه و بسته به نسخه آئورت یا مثانه دیده می‌شوند. اشعه ایکس ندارد.
برای بالای شکم، کبد و کیسه صفرا معمولاً ۶ تا ۸ ساعت ناشتایی لازم است. برای کلیه، مثانه یا لگن اغلب باید مثانه پر باشد. اگر هر دو با هم نوشته شده، هر دو دستور را رعایت کنید و برگه مرکز را بخوانید.
خیر. سونوگرافی از امواج صوتی استفاده می‌کند و اشعه یونیزان ندارد. با رادیولوژی ساده و سی‌تی که اشعه ایکس دارند فرق می‌کند.
بله؛ سونوگرافی روش تصویربرداری استاندارد بارداری است و اشعه ایکس ندارد. اگر برای درد شکم یا سنگ صفرا نوشته شود معمولاً به‌جای سی‌تی انتخاب می‌شود. بارداری را به مرکز بگویید.
خود تصویربرداری معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه است و کل مراجعه اغلب کمتر از یک ساعت. درد، تزریق و ماده حاجب ندارد؛ فقط فشار پروب یا مثانه پر ممکن است ناراحت کند.
سونوگرافی شکم اندام‌های بالای شکم مثل کبد و کیسه صفرا را می‌بیند. سونوی لگن از روی شکم رحم، تخمدان یا مثانه را با مثانه پر بررسی می‌کند. سونوی واژینال پروب داخلی دارد و جزئیات رحم و تخمدان بیشتر است.
مقالات مرتبط
آمادگی قبل از سونوگرافی های مختلف
آمادگی قبل از سونوگرافی: شکم معمولاً ناشتا، لگن مثانه پر، واژینال طبق مرکز، پستان و تیروئید اغلب بدون آمادگی خاص. دستور مرکز اولویت دارد.
اکوژنیسیته کبد چیست؟ چگونه گزارش سونوگرافی کبد خود را تفسیر کنیم؟
اکوژنیسیته کبد چیست و گزارش سونوگرافی کبد را چطور بخوانید؟ افزایش اکوژنیسیته معمولاً یعنی کبد چرب یا فیبروز. اصطلاحات رایج را در این مطلب ببینید.
اشتراک گذاری صفحه
درباره نویسنده
نظر خود را در رابطه با مقاله سونوگرافی شکم و لگن چیست؟ به اشتراک بگذارید
نظرات
خیلی کمکم کرد. برای سونوگرافی شکم و لگن معمولاً باید ناشتا برم؟ و اگه هم شکم هم لگن با هم باشه آمادگی فرق می‌کنه؟
سلام سارا عزیز، ممنون از سؤال‌تون. برای سونوگرافی شکم معمولاً چند ساعت ناشتایی لازمه؛ برای لگن اغلب مثانه پر لازم می‌شه و دستور مرکز ملاکه. اگر هر دو با هم انجام بشه، معمولاً مرکز یک برگه آمادگی ترکیبی می‌ده. نوبت این خدمات رو هم می‌تونید از irannobat.ir بگیرید و جزئیات رو با همان مرکز هماهنگ کنید.
سوال داشتم: برای سونوگرافی شکم معمولاً ناشتا بودن لازمه؟ تو مقاله اشاره شده بود ولی خواستم مطمئن بشم قبل نوبت چی رعایت کنم.
سلام رضا عزیز، ممنون از سؤال‌تون. بله، برای سونوگرافی شکم معمولاً چند ساعت ناشتایی لازمه (اغلب حدود ۶ تا ۸ ساعت) و دقیق‌ترش رو برگه آمادگی همان مرکز مشخص می‌کنه. آب خوردن هم گاهی محدود می‌شه. نوبت سونوگرافی شکم رو می‌تونید از irannobat.ir بگیرید و جزئیات آمادگی رو با مرکز هماهنگ کنید.
برای سونوگرافی شکم و لگن با هم، معمولاً هم باید ناشتا باشم هم مثانه پر؟ مرکزها برگه آمادگی جدا می‌دن یا یک دستور ترکیبی؟
سلام نیلوفر عزیز، ممنون از سؤال‌تون. برای سونوگرافی شکم و لگن با هم، خیلی از مراکز هم ناشتایی برای بخش شکم و هم مثانه پر برای لگن می‌خواهند؛ معمولاً یک برگه آمادگی ترکیبی می‌دهند، ولی بعضی مراکز دستور جدا هم دارند. دقیق‌ترین مرجع همان برگه آمادگی مرکزی است که نوبت گرفته‌اید. نوبت سونوگرافی را از irannobat.ir می‌توانید رزرو کنید.
برای سونوگرافی شکم و لگن، هنگام رزرو در ایران نوبت باید هر کدام را جدا انتخاب کنیم؟ آمادگی ناشتا بودن و پر بودن مثانه برای این دو بررسی فرق دارد؟
سلام ریحانه عزیز، ممنون از سؤال‌تون. بسته به نسخه و لیست مرکز، گاهی «شکم و لگن» یک خدمت ترکیبی است و گاهی باید جدا انتخاب شوند؛ عنوان دقیق خدمت را در irannobat.ir مطابق نسخه انتخاب کنید. آمادگی معمولاً فرق دارد: برای شکم اغلب ناشتایی، برای لگن از روی شکم اغلب مثانه پر؛ برگه همان مرکز ملاک است. تیم ایران نوبت
توضیح سونوگرافی شکم و لگن خیلی روشن بود؛ کمک کرد قبل از نوبت‌گیری بفهمم چه آمادگی‌ای لازم است. ممنون از مقاله.
اولین سونوگرافی شکم و لگن را با آمادگی ساده انجام دادم؛ نوشیدن آب و خالی بودن معده طبق راهنمای مرکز خیلی کمک کرد که تصویر واضح‌تر شود.
بخش آمادگی سونوگرافی شکم برایم کاربردی بود؛ قبل از نوبت، لیست سؤال درباره ناشتایی و مثانه را نوشتم تا در مرکز سردرگم نشوم.
برای سونوگرافی شکم و لگن طبق توصیه مرکز ناشتا رفتم و روند سریع و بدون درد بود. مطالعه این مطلب قبل از مراجعه باعث شد دقیق‌تر بدانم چه انتظاری داشته باشم.
قبلاً برای سونوی شکم و لگن مطمئن نبودم ناشتایی لازم است یا نه؛ این مطلب کمک کرد قبل از نوبت سؤال‌هایم را از پذیرش دقیق‌تر بپرسم.
توضیح سونوگرافی شکم و لگن کمک کرد قبل از مراجعه بفهمم آمادگی‌اش چیست؛ مطلب ساده و کاربردی بود.
راهنمای سونوگرافی شکم و لگن کمک کرد آمادگی و تفاوت ناشتا بودن را بهتر بفهمم؛ موقع گرفتن نوبت سؤال‌هایم کمتر شد.
با توضیح مراحل سونوی شکم و لگن بهتر فهمیدم چه انتظاری داشته باشم؛ برای گرفتن نوبت کمتر سردرگم شدم.
توضیح سونوگرافی شکم و لگن روشن بود؛ آمادگی و تفاوت با سونوی ساده را بهتر فهمیدم. ممنون از مطلب.
قبل از سونوگرافی شکم و لگن نوشیدن آب الزامی است یا فقط برای سونوی مثانه؟ جواب معمولاً همان روز آماده می‌شود؟
سلام کیانوش عزیز، ممنون از سؤال‌تون. نوشیدن آب زیاد معمولاً بیشتر برای سونوگرافی مثانه یا لگن با مثانه پر لازم است؛ برای سونوی شکم اغلب ناشتایی مهم‌تر از پر کردن مثانه است و دستور دقیق را مرکز می‌گوید. جواب سونوگرافی در بسیاری مراکز همان روز یا خیلی زود آماده می‌شود، ولی زمان دقیق به مرکز بستگی دارد. از irannobat.ir می‌توانید نوبت بگیرید. این راهنما جایگزین نظر پزشک معالج نیست. تیم ایران نوبت
برای سونوی شکم و لگن نوبت گرفتم؛ با خواندن مقاله از مرکز پرسیدم ناشتایی لازم است و مثانه پر باشد یا نه.
نکتهٔ تیم ایران نوبت: آمادگی سونوگرافی شکم و لگن معمولاً به نوع درخواست روی نسخه بستگی دارد؛ بعضی موارد ناشتایی و بعضی پر بودن مثانه لازم است، پس قبل از مراجعه دستور دقیق را از همان مرکز بپرسید. برای رزرو هم در irannobat.ir همان خدمت نوشته‌شده روی نسخه را انتخاب کنید تا نوبت با درخواست پزشک یکی باشد. این توضیح راهنمای کلی تیم ایران نوبت است و تشخیص پزشکی نیست؛ تصمیم نهایی با پزشک معالج و مرکز تصویربرداری است.