چه زمانی واریس می تواند خطرناک باشد؟

آیا تا به حال به رگ‌های برآمده و بنفش‌رنگ پاهایتان دقت کرده‌اید؟ بسیاری از ما عادت داریم واریس را صرفاً یک «ایراد ظاهری» بدانیم که با پوشیدن شلوار یا جوراب‌های ضخیم پنهان می‌شود. اما حقیقت این است که واریس، فریاد خاموش سیستم گردش خون شماست. این رگ‌های پیچ‌خورده، تنها نشانه‌ای از زیبایی از دست رفته نیستند بلکه حکایت از نقص در دریچه‌های سیاهرگی دارند که وظیفه بازگرداندن خون به سمت قلب را بر عهده دارند. وقتی این چرخه حیاتی دچار اختلال می‌شود خون در پاها محبوس شده و فشار مضاعفی به دیواره عروق وارد می‌کند. شاید بپرسید: «آیا من در معرض خطر جدی هستم؟» پاسخ کوتاه این است: واریس معمولاً یک وضعیت اورژانسی نیست، اما بهتر است آن را نادیده نگیرید و اگر نشانه‌ای مثل درد، ورم یا تغییر پوست دارید، معاینه شوید. واریس می‌تواند «پیش‌رونده» باشد؛ یعنی اگر درمان نشود ممکن است بدتر شود. البته این تغییر معمولاً خیلی آهسته و در طول چند سال اتفاق می‌افتد. تصور کنید رگی که باید مثل یک جاده باز، خون را به سمت قلب هدایت کند حالا به دلیل تجمع خون مانند یک لوله پرفشار عمل می‌کند. این فشار مداوم، بافت‌های اطراف را ملتهب کرده و دیواره رگ‌ها را ضعیف‌تر می‌کند. وقتی از «خطرناک بودن» صحبت می‌کنیم منظورمان ایجاد شرایطی است که در آن خون در رگ‌ها لخته شده یا بافت‌های پا به دلیل نرسیدن خونِ تازه، دچار تغییرات ظاهری و دردهای مزمن می‌شوند که دیگر با درمان‌های ساده قابل برگشت نیست.

بدن ما هوشمندتر از آن است که بدون علامت، به استقبال خطر برود. اگر این ۵ نشانه را در پاهای خود حس می‌کنید وقت آن است که جدی‌تر به فکر باشید:

۱. سنگینی غیرعادی

پاهایتان در پایان روز طوری خسته می‌شوند که انگار وزنه سنگینی به آن‌ها بسته‌اید.

۲. تورم مچ پا

اگر در انتهای روز، قوزک پای شما ورم کرده و با فشار دادن انگشت روی آن، فرورفتگی باقی می‌ماند، این یک هشدار جدی است.

۳. رگ‌های نمایان

مشاهده رگ‌های درشت، پیچ‌خورده و برجسته که رنگ بنفش یا آبی تیره دارند.

۴. درد و گرفتگی

احساس سوزش، خارش یا گرفتگی‌های عضلانی (مخصوصاً شب‌ها هنگام خواب).

۵. تغییر رنگ پوست

سفت شدن پوست ساق پا یا تغییر رنگ آن به قهوه‌ای که نشان‌دهنده التهاب مزمن و نفوذ خون به بافت‌های اطراف است.

اگر از واریس بترسید و به جای درمان، آن را پنهان کنید با گذشت زمان ممکن است عوارضی سراغتان بیاید که درمانشان بسیار سخت‌تر از خودِ واریس است. یکی از ترسناک‌ترین عوارض «ترومبوفلبیت» یا تشکیل لخته در رگ‌های سطحی است. این لخته‌ها نه تنها درد و قرمزی شدیدی ایجاد می‌کنند بلکه در صورت عدم رسیدگی ممکن است به عمق سیستم عروقی نفوذ کنند. مورد دیگر «زخم‌های واریسی» است. زخم‌هایی در ناحیه مچ پا که به دلیل اختلال در خون‌رسانی به سادگی بسته نمی‌شوند و می‌توانند محل تجمع عفونت‌های شدید باشند. همچنین فشار زیاد داخل رگ‌های متورم گاهی باعث می‌شود که حتی با یک ضربه کوچک رگ پاره شده و خونریزی‌های ناگهانی رخ دهد که در لحظه شما را دچار استرس و شرایط اورژانسی می‌کند.

همه واریس‌ها یک‌جور نیستند. خبر خوب این است که واریس بیشتر وقت‌ها مشکل جدی ایجاد نمی‌کند. اما بعضی نشانه‌ها یعنی بهتر است زودتر معاینه شوید. این فهرست برای ترساندن نیست؛ برای این است که نشانه مهم را با خستگی معمولی پا اشتباه نگیرید.

کدام نوع کم‌خطرتر است؟

مویرگ‌های عنکبوتی، یعنی رگ‌های خیلی ریز قرمز، آبی یا بنفش روی پوست، معمولاً بی‌خطرند و بیشتر جنبه ظاهری دارند. واریسی که درد، ورم یا تغییر پوست ندارد هم اغلب با مراقبت و پیگیری کنترل می‌شود.

کدام نوع بیشتر نیاز به بررسی دارد؟

ورم پا یا مچ پا، یا درد و سنگینی که کارهای روزمره را سخت کرده
تغییر رنگ، خارش، خشکی یا سفت شدن پوست ساق پا
زخمی نزدیک مچ پا که خوب نمی‌شود
رگ واریسی که سفت، قرمز و دردناک شده است
واریسی که مدام بدتر می‌شود
در این حالت‌ها برای معاینه به پزشک مراجعه کنید. پزشک معمولاً برای دیدن دریچه‌ها و جریان خون، سونوگرافی داپلر می‌نویسد. اینکه این سونوگرافی چیست و چطور انجام می‌شود را در مطلب سونوگرافی داپلر عروق پا و واریس خوانده‌ایم. برای رزرو هم می‌توانید از صفحه نوبت سونوگرافی داپلر استفاده کنید.

چه زمانی فوراً کمک پزشکی بگیرید؟

اگر رگ واریسی خونریزی کرد.
اگر یک پا ناگهان ورم کرد و درد گرفت، یا پوست اطراف محل درد قرمز، کبود یا تیره شد. این‌ها ممکن است نشانه لخته در سیاهرگ عمقی پا (DVT) باشند.
اگر همراه این علائم تنگی نفس یا درد قفسه سینه دارید، معطل نکنید و با اورژانس تماس بگیرید. ممکن است لخته به ریه رسیده باشد.
یادتان باشد: واریس به‌خودی‌خود معمولاً کشنده نیست. خطر جدی همان لخته‌ای است که به ریه برسد، و برای همین این علائم را نباید تا فردا نگه داشت.

خیلی‌ها هنوز این‌طور فکر می‌کنند، اما امروز معمولاً این‌طور نیست. باورهای قدیمیِ مربوط به جراحی‌های باز، بیهوشی‌های سنگین و ماه‌ها بستری شدن دیگر متعلق به گذشته است. علم پزشکی امروز به سمتی رفته که درمان واریس به یک پروسه «کم‌تهاجمی» تبدیل شده است. در روش‌هایی مثل لیزر یا رادیوفرکوئنسی، پزشک با هدایت دقیق و استفاده از بی‌حسی موضعی، رگ معیوب را از داخل می‌بندد. معمولاً فقط یک سوراخ یا برش کوچک لازم است و بیشتر افراد همان روز به خانه می‌روند و زود کارهای روزمره را از سر می‌گیرند. زمان دقیق را پزشک شما می‌گوید. پس اگر نگرانی از درد باعث شده مراجعه را عقب بیندازید، درباره روش‌های امروزی با پزشک صحبت کنید.

بسیاری از افراد به اشتباه برای درمان واریس به پزشکان غیرمرتبط مراجعه می‌کنند. فراموش نکنید که واریس یک مشکل «عروقی» است و قلب و عروق یک سیستم یکپارچه هستند. اگر دردهای پا با تورم یا تغییر رنگ پوست همراه شده زمان آن رسیده که با یک متخصص قلب و عروق مشورت کنید. انجام یک «سونوگرافی داپلر» به پزشک کمک می‌کند تا وضعیت دریچه‌های وریدی را مثل یک نقشه راه ببیند و دقیقاً بداند کدام رگ عامل این همه درد و تورم است. اگر به دنبال تشخیص دقیق و درمان تخصصی هستید رزرو آنلاین نوبت و مشاوره تخصصی در کلینیک قلب و عروق و درمان واریس دکتر دودمان در سعادت آباد تهران می‌تواند همان شروعِ تازه‌ای باشد که برای بازگشت به زندگی بدون درد به آن نیاز دارید.

معاینه و بررسی اولیه: در اولین مرحله، پزشک وضعیت رگ‌های پا را معاینه می‌کند و شدت واریس را می‌سنجد.
انجام سونوگرافی داپلر: برای مشخص شدن مسیر رگ‌های آسیب‌دیده و محل دقیق اختلال، سونوگرافی انجام می‌شود.
بی‌حسی موضعی: ناحیه موردنظر بدون نیاز به بیهوشی کامل، به‌صورت موضعی بی‌حس می‌شود.
ورود فیبر لیزر به داخل رگ: پزشک از طریق یک برش یا سوراخ بسیار کوچک، فیبر نازک لیزر را وارد رگ معیوب می‌کند.
تابش انرژی لیزر: انرژی حرارتی لیزر باعث بسته شدن رگ آسیب‌دیده می‌شود و جریان خون به سمت رگ‌های سالم هدایت می‌شود.
پایان درمان و پانسمان: پس از خارج کردن فیبر، محل ورود پانسمان می‌شود و معمولاً بیمار نیاز به بستری ندارد.
بازگشت سریع به فعالیت روزمره: بیشتر بیماران مدت کوتاهی بعد از درمان می‌توانند راه بروند و فعالیت‌های عادی خود را از سر بگیرند.

واریس فقط یک مسئله پوستی نیست یک پیغام مهم از طرف بدن است که می‌گوید: «سیستم گردش خون من در حال تقلا است». نادیده گرفتن این پیغام تنها به پیچیده‌تر شدن اوضاع کمک می‌کند. امروز علم پزشکی مسیر درمان را آنقدر هموار کرده که دیگر دلیلی برای تحمل درد و نگرانی باقی نمانده است. پاهای شما سال‌هاست که بار زندگی‌تان را به دوش می‌کشند. وقت آن رسیده که با یک تصمیم هوشمندانه و مراجعه به متخصص سلامت و آرامش را به آن‌ها هدیه دهید. همین امروز برای بررسی وضعیت خود اقدام کنید. گاهی یک قدم کوچک از بروز یک بحران بزرگ در آینده جلوگیری می‌کند.


منابع
nhs.uk
my.clevelandclinic.org