از کجا بفهمیم کمردردمان بخاطر دیسک است؟

درد دیسک کمر یکی از مهم‌ترین علت‌هایی است که باعث می‌شود افراد هر نوع درد را به اشتباه به بیرون‌زدگی یا آسیب نسبت دهند در حالی که همه دردهای لومبارمنشأ بیرون‌زدگی ندارند و بسیاری از آن‌ها به مشکلات عضلانی مفصلی سبک زندگی نادرست یا حتی فشارهای روزمره مربوط می‌شوند.با این حال چون بیرون‌زدگی لومبار از شایع‌ترین بیماری‌های ستون فقرات است و معمولاً با دردهای آزاردهنده انتشار ناراحتی به پا و محدود شدن فعالیت‌های روزانه همراه می‌شود نام آن بیش از بسیاری از علت‌های دیگر درد در ذهن مردم مانده است. همین موضوع باعث شده افراد با کوچک‌ترین احساس درد در ناحیه لومبار نگران شوند و تصور کنند دچار بیرون‌زدگی شده‌اند در صورتی که تشخیص درست این مشکل تنها با بررسی دقیق علائم معاینه بالینی و در صورت نیاز تصویربرداری امکان‌پذیر است.
درد لومبارهمیشه به یک شکل ظاهر نمی‌شود و شدت آن درهمه افراد یکسان نیست. در بعضی بیماران درد خفیف و قابل تحمل است و بیشتر هنگام نشستن طولانی، خم شدن، سرفه یا بلند کردن وسیله سنگین تشدید می‌شود. در برخی دیگر درد به‌صورت تیرکشنده و ناگهانی از لومبار به یک پا منتشر می‌شود و زندگی روزمره را به‌طور جدی مختل می‌کند. حتی ممکن است فردی در تصویربرداری بیرون‌زدگی داشته باشد اما درد اصلی او منشأ دیگری داشته باشد.
اگر به دنبال بررسی دقیق علت کمردرد و درمان دیسک هستید دکتر فرهاد کرمیان متخصص مغز و اعصاب در مشهد با بهره‌گیری از روش‌های نوین تجهیزات پیشرفته و خدمات تخصصی بهترین مسیر درمان را متناسب با شرایط هر بیمار ارائه می‌دهد.

درد صبحگاهی

اگر درد و سفتی بیشتر در ابتدای صبح احساس می‌شود و بعد از کمی راه رفتن یا حرکت آرام کمتر می‌شود همیشه نباید آن را به بیرون‌زدگی ربط داد. این حالت گاهی به خشکی عضلات التهاب مفاصل یا حتی وضعیت نامناسب خواب مربوط است. در دردها معمولاً الگوی درد بیشتر با فشار روی عصب تیر کشیدن به پا یا علائم عصبی همراه می‌شود.

درد بعد از نشستن طولانی

خیلی از افراد بعد از ساعت‌ها نشستن به‌خصوص پشت میز یا در خودرو دچار درد می‌شوند اما این موضوع همیشه به معنی درگیری نیست. صندلی نامناسب ضعف عضلات و شکم کم‌تحرکی و فرم اشتباه نشستن از علت‌های شایع این درد هستند. وقتی درد با تغییر وضعیت کمی راه رفتن یا اصلاح نشستن بهتر شود احتمال غیر دیسکی بودن آن بیشتر است.

درد یک‌طرفه همیشه سیاتیک نیست

دردی که فقط در یک سمت احساس می‌شود لزوماً به معنی سیاتیک یا فتق نیست. گاهی اسپاسم عضلات التهاب مفصل ساکروایلیاک یا حتی بعضی مشکلات کلیوی می‌توانند چنین دردی ایجاد کنند. اگر درد به پا انتشار نداشته باشد و با بی‌حسی گزگز یا ضعف همراه نباشد باید به علت‌های دیگری غیر از بیرون‌زدگی هم فکر کرد.

درد لومبار بعد از استرس

استرس و فشار روانی می‌توانند باعث انقباض مداوم عضلات شوند و درد را تشدید کنند. در این شرایط منشأ درد بیشتر عضلانی و تنشی است تا عصبی. معمولاً این نوع درد در دوره‌های اضطراب خستگی ذهنی یا فشارهای روزمره بیشتر می‌شود و با آرام‌سازی استراحت و کاهش تنش بهتر خواهد شد.

درد لومبار غیر دیسکی

گرفتگی عضلات: این نوع درد معمولاً بعد از بلند کردن جسم سنگین فعالیت زیاد یا نشستن طولانی ایجاد می‌شود و بیشتر حالت گرفتگی و فشار دارد.
کشیدگی رباط‌ها: حرکات ناگهانی چرخش اشتباه بدن یا ورزش نادرست می‌تواند باعث کشیدگی رباط‌ها و بروز درد شود.
وضعیت بدنی نامناسب: قوز کردن نشستن غیراصولی یا ایستادن طولانی با فرم بد به‌مرور فشار زیادی وارد می‌کند.
آرتروز و ساییدگی مهره‌ها: فرسایش تدریجی مفاصل و مهره‌های ستون فقرات می‌تواند باعث درد خشکی و محدودیت حرکت شود.
اضافه‌وزن و ضعف عضلات مرکزی بدن: وزن بالا و ضعیف بودن عضلات شکم و لومبار فشار روی ستون فقرات را بیشتر می‌کند و زمینه درد را بالا می‌برد.
استرس و تنش عصبی: فشارهای عصبی می‌توانند باعث انقباض مداوم عضلات شوند و درد را تشدید کنند.
مشکلات کلیه یا برخی بیماری‌های داخلی: گاهی منشأ درد از خود لومبار نیست و بیماری‌های داخلی می‌توانند درد را به ناحیه لومبار منتقل کنند.

دیسک لومبار

درد همراه با انتشار به باسن یا پا: درد معمولاً فقط در لومبار نمی‌ماند و به اندام تحتانی هم کشیده می‌شود.
درد تیرکشنده در یک پا: این درد اغلب به‌صورت ناگهانی و در مسیر عصب به‌ویژه در یک سمت بدن احساس می‌شود.
بی‌حسی یا گزگز: فشارروی عصب می‌تواند باعث خواب‌رفتگی مورمور یا گزگز در پا شود.
ضعف عضلانی در پا یا پنجه: در برخی موارد فرد احساس می‌کند قدرت پایش کمتر شده یا در حرکت دادن پنجه مشکل دارد.
تشدید درد با نشستن طولانی سرفه یا عطسه: این حالت می‌تواند نشانه افزایش فشار روی عصب درگیر باشد.
احساس برق‌گرفتگی یا سوزش در مسیر عصب: بعضی بیماران درد را به شکل سوزش یا شوک عصبی در پا توصیف می‌کنند.
درد سیاتیکی که از لومبار تا پشت پا می‌رود: این یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های درگیری و فشار روی عصب سیاتیک است.

بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع: این علامت می‌تواند نشانه فشار شدید روی اعصاب مهم ستون فقرات باشد و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارد.
ضعف پیشرونده پا : اگر ضعف پا به‌مرور بیشتر شود ممکن است نشان‌دهنده درگیری جدی عصب و آسیب در حال پیشرفت باشد.
بی‌حسی در ناحیه نشیمنگاه: بی‌حسی اطراف باسن کشاله ران یا ناحیه زینی بدن از علائم هشداردهنده‌ای است که نباید نادیده گرفته شود.
درد شدید پس از ضربه یا زمین خوردن: این نوع درد می‌تواند به علت آسیب مهره‌ها شکستگی یا صدمه جدی به بافت‌ها ایجاد شده باشد.
تب، لرز و درد: همراهی درد لومباربا تب و لرز ممکن است به نفع عفونت باشد و فقط یک درد ساده عضلانی نیست.
کاهش وزن بی‌دلیل: اگر درد با لاغری بدون علت مشخص همراه باشد باید احتمال بیماری‌های مهم‌تر بررسی شود.
درد شبانه مداوم: دردی که شب‌ها قطع نمی‌شود یا فرد را از خواب بیدار می‌کند نیاز به توجه و ارزیابی دقیق‌تر دارد.
سابقه سرطان یا عفونت: در این افراد درد باید جدی‌تر بررسی شود چون گاهی می‌تواند با بیماری زمینه‌ای مرتبط باشد.
درد شدید و مداوم در سنین بالا : درد شدید در سالمندان ممکن است با پوکی استخوان شکستگی یا بیماری‌های مهم دیگر ارتباط داشته باشد.

اینکه هر کمردردی را به بیرون‌زدگی لومبار نسبت بدهیم یکی از اشتباه‌های رایج است. چون بسیاری از دردهای ناحیه کمر در اثر گرفتگی عضلات، کشیدگی رباط‌ها، نشستن و ایستادن نادرست، ضعف عضلات مرکزی، اضافه‌وزن، استرس یا فرسایش مفاصل و مهره‌ها ایجاد می‌شوند و لزوماً به فتق یا بیرون‌زدگی ارتباطی ندارند. در مقابل معمولاً با الگوی مشخص‌تری بروز می‌کند. یعنی درد از کمر به باسن یا پا می‌زند و ممکن است با گزگز، بی‌حسی، سوزش یا ضعف عضلانی همراه باشد و در زمان نشستن طولانی، خم شدن، سرفه یا عطسه بیشتر شود. بنابراین کمردرد به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه قطعی باشد و تشخیص درست باید بر اساس نوع درد، علائم همراه و معاینه دقیق انجام شود.
از طرف دیگر بعضی علائم در کمردرد جنبه هشدار دارند و نباید نادیده گرفته شوند. بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع ضعف پیشرونده پا بی‌حسی در ناحیه نشیمنگاه تب کاهش وزن بی‌دلیل درد شبانه مداوم یا درد شدید پس از ضربه از جمله مواردی هستند که نیاز به مراجعه سریع به پزشک دارند. در نهایت آگاهی از تفاوت کمردردهای ساده با علائم واقعی بیرون‌زدگی لومبار می‌تواند هم از نگرانی و درمان اشتباه جلوگیری کند و هم باعث شود مشکلات مهم به‌موقع تشخیص داده شوند. موضوعی که در انتخاب درمان مناسب و پیشگیری از عوارض بعدی نقش بسیار مهمی دارد.


منابع
mayoclinic.org
utswmed.org