ام اس و بارداری: تاثیر بیماری بر بارداری، زایمان، دوران بعد از زایمان و انتقال به فرزند

ام اس (مولتیپل اسکلروزیس) یک بیماری خودایمنی است؛ یعنی سیستم ایمنی به پوشش اطراف رشته‌های عصبی در مغز و نخاع آسیب می‌زند. علائم آن در افراد مختلف فرق دارد؛ مثل خستگی، بی‌حسی، مشکلات دید یا حرکت. برای تشخیص و پیگیری آن، پزشک معمولاً معاینه عصبی و ام آر آی مغز و نخاع درخواست می‌کند. برای نوبت از صفحه نوبت ام آر آی مغز کمک بگیرید.
خیلی از افراد مبتلا به ام اس دوست دارند بچه‌دار شوند و سؤال‌های زیادی دارند: آیا ام اس روی باردار شدن اثر دارد؟ داروها با جنین چه می‌کنند؟ زایمان چطور باشد؟ آیا بچه هم ام اس می‌گیرد؟ در ادامه به زبان ساده جواب داده‌ایم.
اگر در دوران بارداری ام آر آی لازم شد، بدانید که ام آر آی در بارداری ممنوع مطلق نیست، اما ماده حاجب (گادولینیوم) معمولاً استفاده نمی‌شود، مگر اینکه پزشک لازم بداند. بیشتر بخوانید: ام آر آی در بارداری.

شواهدی وجود ندارد که ام اس به‌طور مستقیم روی باروری اثر بگذارد. یعنی شانس باردار شدن در افراد مبتلا به ام اس تقریباً مثل زوج‌های بدون ام اس است.
با این حال، بعضی افراد به خاطر ام اس مشکلات جنسی پیدا می‌کنند؛ مثلاً اختلال نعوظ در مردان یا کاهش میل جنسی در زنان. این مشکلات قابل صحبت و درمان هستند؛ با پزشک یا پرستار ام اس خود مطرح کنید.
در جمعیت عمومی هم از هر هفت زوج، حدود یک زوج برای باردار شدن مشکل دارند (طبق MS Trust). بعضی درمان‌های ناباروری ممکن است فعالیت ام اس را بیشتر کنند؛ پس قبل از شروع، فایده و خطر آن را با تیم درمان در میان بگذارید.
اگر برای بررسی ناباروری سونوگرافی لازم شد، می‌توانید از صفحه نوبت سونوگرافی نوبت بگیرید.

برای بیشتر زنان، ام اس تفاوت بزرگی در روند بارداری ایجاد نمی‌کند. البته اگر علائم یا ناتوانی جسمی دارید، ممکن است مراقبت بیشتری لازم باشد.
اگر ام اس دارید، احتمال سقط یا نقص مادرزادی در نوزاد شما بیشتر از زنی که ام اس ندارد نیست.
در ام اس عودکننده‌ـ‌بهبودیابنده، احتمال عود (حمله) در دوران بارداری معمولاً کمتر می‌شود، به‌خصوص در سه ماه آخر. اما در ماه‌های اول بعد از زایمان، احتمال عود بالاتر می‌رود. بارداری در طولانی‌مدت روند ام اس را بدتر نمی‌کند.
بهتر است مراقبت‌های بارداری را با هماهنگی پزشک زنان و متخصص مغز و اعصاب انجام دهید.

بعضی داروهای ام اس، چه داروهای کنترل‌کننده بیماری و چه داروهای علائم، در بارداری یا شیردهی توصیه نمی‌شوند. بعضی هم باید مدتی قبل از اقدام به بارداری کنار گذاشته شوند، و بعضی دیگر را می‌توان طبق نظر پزشک ادامه داد.
چون این تصمیم برای هر دارو و هر فرد فرق دارد، قبل از اقدام به بارداری با متخصص مغز و اعصاب و پزشک زنان برنامه بریزید. هیچ دارویی را خودسرانه و یک‌باره قطع نکنید.
اگر مرد هستید و داروی ام اس مصرف می‌کنید، قبل از اقدام به بچه‌دار شدن با پزشک خود هم صحبت کنید.

اگر در حین مصرف دارو باردار شدید، دارو را سرخود قطع نکنید و هرچه زودتر به متخصص مغز و اعصاب خود خبر دهید. پزشک تصمیم می‌گیرد دارو ادامه پیدا کند، عوض شود یا قطع شود. بعضی داروها باید آرام‌آرام کم شوند تا علائم ناخوشایند قطع دارو پیش نیاید.

ام اس به‌تنهایی دلیلی برای سزارین نیست. برای بیشتر زنان مبتلا به ام اس، زایمان طبیعی مناسب است. نوع زایمان را پزشک زنان بر اساس وضعیت شما و جنین، و علائم یا ناتوانی‌های احتمالی شما تعیین می‌کند.
زنان مبتلا به ام اس معمولاً می‌توانند از بیشتر روش‌های کاهش درد زایمان، از جمله بی‌حسی اپیدورال، استفاده کنند. اپیدورال اثر بدی روی روند ام اس نشان نداده است.
بهتر است از قبل با ماما، پزشک زنان و متخصص بیهوشی درباره برنامه زایمان صحبت کنید.

ماه‌های بعد از زایمان برای هر مادری می‌تواند سخت باشد؛ کم‌خوابی، خستگی و مراقبت از نوزاد. برای مادران مبتلا به ام اس، این دوره اهمیت بیشتری دارد، چون احتمال عود در چند ماه اول بعد از زایمان بیشتر است.
از قبل با متخصص مغز و اعصاب درباره زمان شروع دوباره داروها و شیردهی صحبت کنید.
از خانواده برای استراحت و کارهای روزمره کمک بگیرید.
اگر علائم تازه یا بدتر شدن علائم داشتید، زود به پزشک خبر دهید.
اگر غم، اضطراب یا بی‌حوصلگی طولانی دارید، آن را هم با پزشک در میان بگذارید.

ام اس به‌طور مستقیم از پدر یا مادر به فرزند به ارث نمی‌رسد. ام اس واگیر هم نیست و از راه شیر مادر منتقل نمی‌شود.
علت دقیق ام اس معلوم نیست. به نظر می‌رسد ترکیبی از ژن‌ها و عوامل محیطی در آن نقش دارند. برای همین، اگر پدر یا مادر ام اس داشته باشد، احتمال ابتلای فرزند کمی بیشتر از بقیه مردم است، اما این احتمال همچنان کم است. طبق برآورد MS Trust، از هر ۱۰۰ کودکی که پدر یا مادرشان ام اس دارد، حدود ۲ نفر در طول زندگی به ام اس مبتلا می‌شوند. یعنی بیشتر این کودکان ام اس نمی‌گیرند.
بیشتر افرادی که ام اس می‌گیرند هم اصلاً سابقه خانوادگی ندارند.

بارداری با ام اس کاملاً ممکن است. ام اس معمولاً شانس باردار شدن را کم نمی‌کند، خطر سقط یا نقص مادرزادی را بالا نمی‌برد و مستقیماً به فرزند ارث نمی‌رسد. مهم‌ترین کار، برنامه‌ریزی داروها قبل از بارداری و مراقبت بیشتر در ماه‌های بعد از زایمان، با کمک متخصص مغز و اعصاب و پزشک زنان است.

منابع: MS Trust (Pregnancy and MS)، Johns Hopkins Medicine، March of Dimes، RadiologyInfo
mstrust.org.uk
hopkinsmedicine.org
marchofdimes.org